
گیت هاب چیست؟ هرآنچه باید درباره سکوی برنامهنویسی دنیا بدانید
گیتهاب (GitHub) یک پلتفرم آنلاین برای نگهداری، مدیریت و اشتراکگذاری کدهای برنامهنویسی است که به توسعهدهندگان کمک میکند بهصورت تیمی روی پروژهها کار کنند. همچنین با استفاده از Git امکان ثبت تغییرات، بازگشت به نسخههای قبلی و همکاری آسان بین اعضای تیم را فراهم میکند. جالب است بدانید مایکروسافت در سال ۲۰۱۸ مبلغ ۷.۵ میلیارد […]
گیت هاب چیست؟ هرآنچه باید درباره سکوی برنامهنویسی دنیا بدانید
گیتهاب (GitHub) یک پلتفرم آنلاین برای نگهداری، مدیریت و اشتراکگذاری کدهای برنامهنویسی است که به توسعهدهندگان کمک میکند بهصورت تیمی روی پروژهها کار کنند. همچنین با استفاده از Git امکان ثبت تغییرات، بازگشت به نسخههای قبلی و همکاری آسان بین اعضای تیم را فراهم میکند. جالب است بدانید مایکروسافت در سال ۲۰۱۸ مبلغ ۷.۵ میلیارد دلار هزینه کرد تا صاحب یک پلتفرم شود. این پلتفرم در آن زمان میزبان بیش از ۸۵ میلیون پروژه بود و امروز این عدد به بیش از ۴۲۰ میلیون مخزن رسیده است. غولهایی مثل والمارت، اپل و گوگل کدهای نرمافزاری خود را روی همین سکو نگهداری میکنند. مایکروسافت بهطور معمول برای خرید محصولات آماده هزینه نمیکند؛ اما برای این پلتفرم استثنا قائل شد؛ این پلتفرم چیزی نبود جز گیت هاب! در ویدئوی زیر مفاهیمی جالب درباره این پلتفرم ارائه شدهاست:
اگر میخواهید بدانید که گیت هاب چیست و چرا این همه برای مایکروسافت ارزش داشت، تا آخر این نوشته از مجله پارس هاست با ما همراه باشید.
گیت چیست؟
قبل از اینکه به بررسی این موضوع که گیت هاب چیست بپردازیم ابتدا باید از لحاظ واژه شناسی و مفاهیم پایه با آن آشنا شویم. نام «گیت هاب» از دو قسمت ساخته شده: «گیت» و «هاب». هاب بهمعنی مرکز یا ایستگاه است؛ اما گیت چیست؟
گیت یک سیستم مدیریت نسخه (Version Control) است. این سیستم متن باز را سال ۲۰۰۵ لینوس توروالدز، همان کسی که لینوکس را ساخت، برای رفع یک مشکل بزرگ طراحی کرد؛ اما آن مشکل بزرگ چیست؟
فرض کنید یک برنامهنویس هر روز کدهای خود را در فایل جدیدی ذخیره میکند. روز بعد از فایل قبلی بکاپ میگیرد و کدهای تازه را به آن اضافه میکند. این کار روزها تکرار میشود. نتیجه چیست؟ چندین فایل مشابه با نامهای مختلف که تشخیص آخرین نسخه از میان آنها سخت است.
حالا تصور کنید این کار را تیمی ده نفره انجام دهد. هر کسی روی بخشی کار میکند و فایل خود را ذخیره مینماید. دیگر هیچکس نمیداند آخرین نسخه هر فایل دست کیست. خطا بالا میرود و وقت تیم تلف میشود. گیت دقیقا برای حل همین مشکلات ساخته شدهاست. این نرمافزار مسئولیت نگهداری از سورس کدها را برعهده میگیرد و به تیمها را قادر میسازد بدون سردرگمی، همزمان روی یک پروژه کار کنند.
قابلیتهای کاربردی گیت در پروژه برنامهنویسی
گیت کار گروهی برنامهنویسی را بسیار سادهتر کردهاست. این سیستم کنترل نسخه به شما امکان میدهد کارهای زیر را در محیط خود انجام دهید:
- جابجایی بین نسخههای مختلف پروژه (مثل یک ماشین زمان که به شما نشان میدهد کد شما در هر مرحله چگونه بوده است) .
- مشاهده تاریخچه کامل از تمام فعالیتهای پروژه و هر تغییری که روی کدها اعمال شدهاست.
- افزودن توضیح برای هر تغییر توسط اعضای تیم تا همه بدانند هر نسخه چه تفاوتی با نسخه قبل دارد.
- شناسایی این که چه کسی چه تغییری در کدام بخش پروژه ایجاد کردهاست.
- تست و بررسی فایلهای مختلف توسط مدیر پروژه و تلفیق (Merge) آنها با نسخه اصلی.
سیستم مرکزی در مقابل سیستم توزیع شده
بهطور کلی دو نوع سیستم کنترل نسخه برای برنامهنویسان وجود دارد.
- سیستم مرکزی
- سیستم توزیع شده
در جدول زیر تفاوت این دو نوع سیستم آورده شدهاست:
| ویژگی | سیستم مرکزی (Centralized) | سیستم توزیع شده (Distributed) |
| دسترسی همزمان به یک فایل | فقط یک نفر میتواند کار کند؛ بقیه قفل میشوند | چند نفر میتوانند همزمان روی یک فایل کار کنند |
| وابستگی به اینترنت | همیشه نیاز دارد | بدون اینترنت هم میتوان کار کرد |
| محل ذخیره تاریخچه پروژه | فقط روی یک سرور مرکزی | هر کاربر یک کپی کامل روی کامپیوتر خود دارد |
| وضعیت در صورت خرابی سرور | همه چیز متوقف میشود | کار ادامه پیدا میکند چون نسخه محلی وجود دارد |
| نمونه شناخته شده | SVN | Git |
گیت یک نرمافزار کنترل نسخه از نوع دوم (توزیعشده) است. از همین رو، برای کارهای تیمی و گروهی بهترین انتخاب محسوب میشود.
گیت هاب چیست؟
به زبان ساده گیت هاب پلتفرمی برای میزبانی و اشتراکگذاری کدهای برنامهنویسی است. این پلتفرم روی سیستم کنترل نسخه گیت ساخته شد؛ اما برخلاف گیت که فقط از طریق خط فرمان کار میکند، گیت هاب یک فضای ابری با محیط گرافیکی ساده دارد. برنامهنویسان کدهای خود را در این سایت ذخیره میکنند، به دیگران دسترسی میدهند و بهصورت گروهی روی پروژهها کار میکنند. اگر گیت را ابزار اصلی بدانیم، گیت هاب فضایی است که استفاده از آن ابزار را برای همه آسان میکند.
امروزه گیت هاب بزرگترین میزبان کدهای برنامهنویسی در جهان است. وبسایت kilowott که در حوزه توسعه نرمافزارهای سازمانی فعالیت میکند، مینویسد:
“Over 180 million developers now use GitHub, with more than 36 million joining in 2025 alone roughly one new developer every second. The platform hosts 630 million+ repositories, sees 43.2 million pull request merges monthly, and GitHub Actions now runs over 5 million workflows daily (up 40% year-over-year).” «امروزه بیش از ۱۸۰ میلیون توسعهدهنده از گیتهاب استفاده میکنند که از این تعداد، بیش از ۳۶ میلیون نفر فقط در سال ۲۰۲۵ به این پلتفرم پیوستهاند؛ یعنی بهطور میانگین هر ثانیه یک توسعهدهنده جدید. همچنین گیتهاب میزبان بیش از ۶۳۰ میلیون مخزن (Repository) است، هر ماه بیش از ۴۳.۲ میلیون Pull Request در آن ادغام میشود و قابلیت GitHub Actions روزانه بیش از ۵ میلیون جریان کاری (Workflow) را اجرا میکند که نسبت به سال گذشته ۴۰ درصد رشد داشته است.»
تاریخچه گیت هاب و نقش آن در دنیای برنامهنویسی
داستان پلتفرم میزبانی کد گیت هاب از سال ۲۰۰۸ شروع شد، زمانی که سه برنامهنویس تصمیم گرفتند همکاری روی پروژههای نرمافزاری را آسانتر کنند. این پلتفرم با شعار «کدنویسی اجتماعی» وارد میدان شد و امروزه به بزرگترین میزبان کدهای جهان تبدیل شدهاست. رویدادهای مهم تاریخچه این سرویس به این ترتیب هستند:
- ژانویه ۲۰۰۸ – انتشار نسخه آزمایشی: سه بنیانگذار (کریس وانستراث، تام پرستون-ورنر و پیج هایت) نسخه خصوصی گیت هاب را راهاندازی میکنند.
- آوریل ۲۰۰۸ – عرضه عمومی: گیت هاب برای همه مردم جهان قابل استفاده میشود.
- ژوئیه ۲۰۰۹ – رسیدن به ۱۰۰ هزار کاربر: محبوبیت گیت هاب بین برنامهنویسان اوج میگیرد.
- ۲۰۱۲ – اولین سرمایهگذاری خارجی: شرکت آندریسن هوروویتز ۱۰۰ میلیون دلار در گیت هاب سرمایهگذاری میکند.
- ۲۰۱۸ – خرید توسط مایکروسافت: مایکروسافت گیت هاب را به مبلغ ۷.۵ میلیارد دلار میخرد.
- ۲۰۲۵ – رشد بیسابقه: بیش از ۱۸۰ میلیون توسعهدهنده و ۳۶ میلیون کاربر جدید فقط در این سال به گیت هاب میپیوندند.
نقش گیت هاب در دنیای برنامهنویسی غیرقابل انکار است. امروزه میلیونها پروژه از کتابخانههای کوچک گرفته تا فریمورکهای عظیم گوگل و مایکروسافت روی این بستر میزبانی میشوند.
کاربردها و ویژگیهای گیت هاب چیست؟
گیت هاب فراتر از یک فضای ساده برای ذخیره کد عمل میکند. این پلتفرم امکانات متنوعی دارد که هم به کار تیمهای حرفهای میآید و هم برای افراد تازهکار کاربردی است. در ادامه مهمترین کاربردها و ویژگیهای گیت هاب را مرور میکنیم.

۱- انشعاب گرفتن از مخزن دیگران (Fork)
فرض کنید با پروژهای در گیت هاب مواجه شدهاید که نظر شما را جلب میکند. احساس میکنید با اعمال تغییراتی در کدهای آن میتوان پروژه را بهبود بخشید. با استفاده از قابلیت Fork، یک نسخه جداگانه از کدهای پروژه را در مخزن خود کپی و تغییرات مد نظرتان را اعمال میکنید. حتی اگر تغییراتی در مخزن اصلی ایجاد شود، میتوانید آنها را با نسخه خودتان همگام کنید.
۲- شبکه اجتماعی برای برنامهنویسان (Social Networking)
گیت هاب فضایی برای تبادل نظر سریع بین متخصصان برنامهنویسی ایجاد کردهاست. تمام کدهای موجود در سایت در بستر دید عموم قرار دارند و برنامهنویسان میتوانند یکدیگر را دنبال کنند، برای پروژهها ستاره بگذارند و ایدههای خود را به اشتراک بگذارند. این ویژگی نقش مهمی در پیشرفت پروژههای متنباز دارد.
۳- خودکارسازی فرایندها (GitHub Actions)
این ویژگی به شما امکان میدهد کارهای تکراری را خودکار کنید. برای مثال میتوانید تنظیم کنید به محض آپلود کد جدید، سرور بهصورت خودکار آن را تست کند و اگر مشکلی نداشت، روی سایت اصلی قرار دهد. این ابزار وقت تیمهای برنامهنویسی را صرفهجویی میکند. اگر به خودکارسازی فرایندها بین نرمافزارهای مختلف علاقه دارید، سرور n8n ابزار مناسبی برای اتصال سرویسها به یکدیگر است.
۴- میزبانی وبسایت رایگان (GitHub Pages)
با این قابلیت میتوانید وبسایتهای ساده (بدون دیتابیس) را بهصورت کاملا رایگان روی سرورهای گیت هاب میزبانی کنید. این ویژگی برای ساختن نمونه کار شخصی یا مستندسازی پروژهها بسیار کاربردی است.
۵- مخزن خصوصی (Private Repository)
اگر نمیخواهید کدهای شما در دسترس عموم قرار گیرد، میتوانید مخزن خود را خصوصی تعریف کنید. در این حالت فقط خودتان یا افرادی که دعوت میکنید، دسترسی به کدها خواهند داشت. این ویژگی برای پروژههای شرکتها و سازمانها ضروری است.
۶- آموزش و یادگیری برنامهنویسی
بسیاری از مدرسان و دانشجویان از گیت هاب برای آموزش کدنویسی استفاده میکنند. استادها میتوانند کدهای درس را در اختیار دانشجویان بگذارند و دانشجویان هم تمرینهای خود را در همان فضا تحویل دهند.
۷- ساخت نمونه کار (پورتفولیو) حرفهای
برنامهنویسان از گیت هاب به عنوان رزومه زنده خود استفاده میکنند. کارفرمایان میتوانند کدهای فرد را ببینند و بفهمند او چقدر حرفهای کار میکند.
۸- نگهداری اسناد دانشگاهی و پژوهشی
محققان میتوانند مقالات، پایاننامه یا دادههای پژوهشی خود را روی گیت هاب نگهداری کنند. این کار باعث میشود همه تغییرات ثبت شود و اگر اشتباهی پیش بیاید، به نسخه قبلی برگردند.
تفاوت گیت (Git) و گیت هاب (GitHub)چیست؟
بسیاری از افراد تازهکار این دو مفهوم را با هم اشتباه میگیرند. گیت یک ابزار است که روی کامپیوتر شخصی نصب میشود و تغییرات را ردیابی میکند. گیت هاب سرویسی است روی اینترنت که از همان ابزار گیت استفاده میکند و قابلیتهای تیمی و محیط گرافیکی اضافه میدهد. جدول زیر تفاوت اصلی آنها را نشان میدهد.
| جنبه مقایسه | گیت (Git) | گیت هاب (GitHub) |
| نوع | ابزار (نرمافزار) | سرویس (پلتفرم آنلاین) |
| محل اجرا | روی کامپیوتر شخصی | روی اینترنت و فضای ابری |
| نیاز به اینترنت | خیر (آفلاین کار میکند) | بله (همیشه آنلاین است) |
| سازنده | لینوس توروالدز (سازنده لینوکس) | تیم جداگانه (بعدا مایکروسافت خرید) |
| رابط کاربری | خط فرمان (Command Line) | گرافیکی (وبسایت و اپلیکیشن) |
| کار اصلی | ردیابی تغییرات فایلها روی کامپیوتر خودتان | میزبانی کدها و هماهنگی کار تیمی |
مزایای GitHub چیست؟
گیت هاب فقط یک جای ساده برای ذخیره کد نیست. این پلتفرم ابزارهای متعددی دارد که کار گروهی را آسان، کدنویسی را حرفهایتر و پروژهها را منظمتر میکند. از مزایای شاخص گیت هاب میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- گیت هاب به برنامهنویسان تازهکار امکان میدهد کدهای حرفهای را ببینند و از آنها یاد بگیرند.
- توسعهدهندگان میتوانند با استفاده از قابلیت Pull Request، اشکالات پروژههای دیگران را گوشزد کرده و مهارت خود را نشان دهند.
- مدیر پروژه به راحتی میتواند وظایف را بین اعضای تیم تقسیم کند و پیشرفت کار را پیگیری نماید.
- گیت هاب میزبان میلیونها پروژه است و تیمها بدون نگرانی از گم شدن کدها، همه چیز را در یک جای امن نگهداری میکنند.
- شرکتهای بزرگ میتوانند با استفاده از مخازن خصوصی (Private Repository)، کدهای محرمانه خود را فقط در اختیار افراد خاصی قرار دهند.
- گیت هاب با ابزارهای خودکار، کدهای مخرب و بدافزارها را شناسایی میکند و اجازه ورود به پلتفرم را به آنها نمیدهد.
- همه تغییرات در گیت هاب ثبت میشود و اگر اشتباهی رخ دهد، تیم میتواند به نسخه قبلی بازگردد بدون این که اطلاعاتی از دست برود.
- گیت هاب با مایکروسافت یکپارچه شده و ابزارهای حرفهای مثل GitHub Actions برای خودکارسازی تست و انتشار کد را در اختیار تیمها قرار میدهد.
ساختار کلی گیت هاب
برای کار با گیت هاب، باید چند مفهوم پایه را یاد بگیرید. گیت هاب روی چهار عنصر اصلی ساخته شدهاست: مخزن، شاخه، ثبت تغییرات و درخواست ادغام. در ادامه هر کدام را با زبانی ساده توضیح میدهیم.
۱. مخزن در گیت هاب چیست؟
مخزن (Repository) همان پوشه پروژه شماست. فرض کنید روی کامپیوترتان پوشهای دارید که همه فایلهای کد، عکسها و توضیحات پروژه در آن جا میگیرد. در دنیای گیتهاب به این پوشه «مخزن» میگویند. حالا اگر بخواهید این پوشه را در اختیار دیگران قرار دهید یا از هر جای دنیا به آن دسترسی داشته باشید، باید آن را روی یک سرور قرار دهید. اگر نمیدانید سرور چیست، بهزبان ساده یعنی یک کامپیوتر قدرتمند که همیشه روشن است و فایلهای شما را در اینترنت در دسترس دیگران قرار میدهد. هر پروژه بهطور معمول یک مخزن جداگانه دارد و مخزنها در گیت هاب دو نوع هستند:
- عمومی (همه مردم دنیا میتوانند کدها را ببینند)
- خصوصی (فقط خودتان یا اعضای تیم دسترسی دارید)
۲. شاخه در گیت هاب چیست؟
شاخه (Branch) یکی از جذابترین امکانات گیت هاب است. فرض کنید میخواهید قابلیت جدیدی به سایت اضافه کنید، اما نمیخواهید کد اصلی که الان سالم کار میکند را خراب کنید. چه کار میکنید؟ یک شاخه جدید از کد اصلی میسازید.
شاخهها به شما امکان میدهند بدون تاثیرگذاری بر سایر شاخههای مخزن، کار توسعه را جدا کنید. هر مخزن یک شاخه اصلی (بهطور معمول با نام main) دارد و میتواند شاخههای دیگری هم داشته باشد.
کار با شاخه یعنی:
- شما یک کپی موازی از پروژه میسازید.
- هر تغییری در این کپی ایجاد میکنید بدون این که به نسخه اصلی صدمه بزند.
- بعد از اتمام کار، تغییرات را به شاخه اصلی برمیگردانید.
۳. ثبت تغییرات یا کامیت در گیت هاب (Commit)
کامیت یعنی «ثبت تغییرات». هر بار که بخشی از کد را مینویسید و میخواهید آن را برای همیشه در تاریخچه پروژه ذخیره کنید، یک کامیت انجام میدهید. کامیت مانند ذخیره کردن یک فایل است، با این تفاوت که هر بار یک شناسه یکتا ایجاد میکند که با استفاده از آن میتوانید دقیقا ببینید چه کسی چه تغییری و در چه زمانی انجام دادهاست.
ویژگیهای کلیدی کامیت بدین شکل هستند:
- هر کامیت یک پیام توضیحی دارد که میگوید چه تغییری ایجاد شدهاست.
- هر کامیت یک شناسه منحصربهفرد دارد.
- اگر بعداً به مشکل بخورید، میتوانید به کامیتهای قبلی برگردید.
اگر میخواهید کدهای شما در محیطی ایزوله و قابل حمل اجرا شوند، میتوانید از سرور داکر استفاده کنید.
۴. درخواست ادغام یا پول ریکوئست در گیت هاب (Pull Request)
وقتی تغییرات خود را در یک شاخه جداگانه انجام دادید و آماده اید که آن را به پروژه اصلی اضافه کنید، یک Pull Request ارسال میکنید.
در واقع Pull Request مکانیزمی است که به تیم میگوید کامیتهای یک شاخه آماده ادغام با شاخه دیگر هستند. فردی که Pull Request را ارسال میکند از دیگران میخواهد کد را بررسی و تایید کنند.
مراحل یک Pull Request هم بدین صورت است:
- شما تغییرات را در شاخه جداگانه انجام میدهید.
- یک Pull Request باز میکنید و از تیم میخواهید کد شما را ببینند.
- اعضای تیم میتوانند نظر بدهند یا تغییرات پیشنهاد کنند.
- بعد از تأیید، تغییرات با شاخه اصلی ادغام (Merge) میشود.
- بعد از ادغام، میتوانید شاخه را پاک کنید.
آموزش ساخت اکانت و اولین مخزن در گیت هاب
حالا که با مفاهیم پایه آشنا شدید، وقتش رسیده دست به کار شویم. ساخت اکانت و شروع کار در گیت هاب بسیار ساده است و نیازی به دانش فنی خاصی ندارد. کافی است مراحل زیر را قدم به قدم دنبال کنید.
گام اول: ثبتنام
برای ساختن حساب کاربری، وارد سایت گیت هاب github.com شوید. در صفحه اصلی، دکمه Sign up را در گوشه بالا سمت راست میبینید و روی آن کلیک میکنید.

حالا فرم ثبتنام را پر میکنیم:
- ایمیل خود را وارد کنید
- یک رمز عبور قوی انتخاب کنید
- یک نام کاربری (Username) بسازید
بعد از پر کردن اطلاعات، یک پازل ساده برای تأیید امنیتی حل میکنید. سپس گیت هاب یک کد ۶ رقمی به ایمیل شما میفرستد. آن کد را در صفحه مربوطه وارد کنید تا حساب کاربری ساخته شود.

همچنین میتوانیم به صورت مستقیم با اکانت گوگل یا اپل ایدی خود در سایت گیت هاب ثبت نام کنیم:

بعد از طی چند مرحله ساده و زدن گزینه Create account، حساب ما در گیت هاب ساخته خواهد شد.

بعد از اتمام ثبت نام، داشبورد گیت هاب به صورت تصویر زیر در اختیار ما قرار میگیرد:

گام دوم: ساخت اولین مخزن (Create Repository)
حالا که وارد پنل کاربری خود شدید، وقت ساختن اولین مخزن است. مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:
- در گوشه بالا سمت راست صفحه، روی علامت بعلاوه (+) کلیک کنید.
- از منوی باز شده، گزینه New repository را انتخاب کنید.

حالا در صفحه جدید، اطلاعات مخزن خود را وارد کنید:
- نام مخزن (Repository name): نام پروژه خود را اینجا بنویسید؛ برای نمونه «my-first-project».
- توضیحات (Description): یک توضیح کوتاه برای پروژه بنویسید؛ برای مثال «این اولین پروژه تمرینی من است». این فیلد اختیاری است.
- نوع مخزن (Public یا Private): اگر Public را انتخاب کنید، همه مردم دنیا میتوانند کد شما را ببینند. اگر Private را انتخاب کنید، فقط خودتان دسترسی دارید. برای شروع، Public انتخاب کنید.
- Add a README file: حتماً این گزینه را فعال کنید. README فایلی است که توضیحات پروژه در آن نوشته میشود.

در پایان، روی دکمه سبز رنگ Create repository کلیک کنید. اولین مخزن شما با موفقیت ساخته شد.
نکته: اگر میخواهید از طریق موبایل این کار را انجام دهید، اپلیکیشن گیت هاب نیز کاملا از ساخت مخزن پشتیبانی میکند.
گام سوم: آپلود فایلها
حالا در صفحه پروژهای که ساختهاید، میخواهیم فایلهای کد را آپلود کنیم. به این ترتیب عمل کنید:
- روی دکمه Add file کلیک کنید. این دکمه در بالای لیست فایلها قرار دارد.
- گزینه Upload files را انتخاب کنید.
- فایلهای کد خود را از کامپیوتر به داخل کادر مشخص شده بکشید و رها کنید. این روش درگ اند درپ نام دارد.

- بعد از اتمام آپلود، به پایین صفحه بروید. در کادر «Commit changes»، یک پیام کوتاه بنویسید؛ مثلا «اولین آپلود فایلهای پروژه».
- در آخر، روی دکمه سبز رنگ Commit changes کلیک کنید.

کار تمام است. کدهای شما حالا روی سرور گیت هاب ذخیره شده و از هر جای دنیا قابل دسترسی است.
نکته مهم: هر بار که تغییر جدیدی در کدهای خود میدهید، میتوانید همین مراحل آپلود را تکرار کنید. گیت هاب نسخههای قبلی را نگه میدارد، بنابراین نگران از دست رفتن اطلاعات نباشید.
شایان ذکر است برای اینکه کدهای شما روی وب اجرا شوند و بازدیدکنندگان بتوانند از آنها استفاده کنند، به یک سرور نیاز دارید. اگر پروژه شما کوچک است و ترافیک بالایی ندارد، خرید سرور مجازی انتخاب مناسبی است. اما اگر پروژه بزرگ و پرمخاطب دارید و امنیت برایتان اولویت دارد، سرور اختصاصی انتخاب بهتری خواهد بود
امنیت در گیت هاب
امنیت در گیت هاب از دو جنبه قابل بررسی است:
- امنیت خود پلتفرم
- امنیت کدهای شما
گیت هاب استانداردهای امنیتی بسیار بالایی دارد و از احراز هویت دو مرحلهای (۲FA) پشتیبانی میکند. استفاده از این ویژگی از سال ۲۰۲۴ برای تمام کاربران اجباری شدهاست تا از هک شدن حسابها جلوگیری شود. همه دادهها هنگام انتقال بین مرورگر و سرورهای گیت هاب رمزگذاری میشوند.
جالب است بدانید از نظر حریم خصوصی و امنیت کدها، شما کنترل کامل روی پروژههای خود دارید. میتوانید مخزن خود را خصوصی (Private) تعریف کنید تا فقط افراد مشخصی به آن دسترسی داشته باشند. ابزارهای هوشمندی مثل Secret Scanning نیز بهطور خودکار کدهای شما را بررسی میکنند. اگر اشتباهی رمز عبور یا کلیدهای امنیتی را در کد خود بنویسید، این ابزار بلافاصله به شما هشدار میدهد.
روش دانلود فایل از گیت هاب
برای دانلود کدهای یک پروژه از گیت هاب، نیازی به نرمافزار خاصی نیست و کار بسیار ساده انجام میشود. توجه کنید که در گیت هاب نمیتوانید با راست کلیک کردن، قسمتی از کد را کپی کنید. باید کل پروژه را بهصورت فایل فشرده (ZIP) دانلود نمایید.
مراحل دانلود یک پروژه از گیت هاب به این ترتیب است:
- وارد صفحه پروژه مورد نظر در سایت github.com شوید.
- روی دکمه سبز رنگ Code کلیک کنید.
- از منوی باز شده، گزینه Download ZIP را انتخاب کنید.

- فایل دانلود شده را روی کامپیوتر خود از حالت فشرده خارج کنید (Extract کنید)
- حالا به تمام کدهای آن پروژه دسترسی کامل دارید.
مفاهیم و اصطلاحات متداول گیت هاب
کار با پلتفرم میزبانی کد گیت هاب نیازمند آشنایی با چند اصطلاح کلیدی است. این اصطلاحات پایه و اساس همه فعالیتها در این پلتفرم را تشکیل میدهند. در جدول زیر مهمترین این اصطلاحات را بهزبان ساده توضیح دادهایم:
| اصطلاح | معنی ساده |
| Repository (Repo) | مخزن یا پوشه پروژه. تمام فایلهای کد، مستندات و تاریخچه تغییرات در این جا ذخیره میشود. |
| Branch | شاخه یا نسخه موازی از پروژه. برای اضافه کردن قابلیت جدید بدون خراب کردن کد اصلی استفاده میشود. |
| Commit | ثبت تغییرات. یعنی یک نسخه ذخیره شده از فایلها با یک پیام توضیحی که بگوید چه تغییری ایجاد شدهاست. |
| Pull Request (PR) | درخواست ادغام. وقتی تغییرات شما آماده است، از تیم میخواهید کدتان را بررسی کرده و با نسخه اصلی ترکیب کنند. |
| Fork | انشعاب یا کپی شخصی از مخزن دیگران. میتوانید بدون تاثیر روی پروژه اصلی، هر تغییری در آن اعمال کنید. |
| Clone | رونوشت برداری. یعنی یک کپی کامل از مخزن را از روی سرور گیت هاب روی کامپیوتر خودتان دانلود کنید. |
| Push | فرستادن تغییرات. تغییراتی که روی کامپیوتر خود اعمال کردهاید را به سرور گیت هاب ارسال میکند. |
| Pull | گرفتن تغییرات. جدیدترین تغییرات را از سرور گیت هاب دریافت کرده و با نسخه محلی شما ترکیب میکند. |
| Issue | موضوع یا مسئله. فضایی برای گزارش باگ، پیشنهاد ویژگی جدید یا بحث درباره وظایف پروژه. |
| Merge | ادغام. تغییرات یک شاخه را با شاخه دیگر ترکیب میکند. |
| README | فایل توضیحاتی پروژه. اولین چیزی که بازدیدکنندگان در مخزن شما میبینند. |
| Diff | تفاوت یا اختلاف. نشان میدهد بین دو نسخه از یک فایل چه چیزهایی اضافه یا حذف شدهاست. |
گیت لب چیست و چه تفاوتی با گیت هاب دارد؟
گیت لب مانند گیتهاب یک پلتفرم میزبانی کد است؛ اما رویکرد متفاوتی دارد.
- گیت لب همه ابزارهای مدیریت پروژه، امنیت و استقرار را در یک جا جمع کردهاست.
تفاوت اصلی این است که گیت هاب روی جامعه متنباز بزرگ و تجربه کاربری ساده تمرکز دارد، در حالی که گیت لب روی یکپارچگی کامل فرآیندهای توسعه و امکان نصب روی سرور شخصی تاکید میکند. جدول زیر مهمترین تفاوتهای این دو پلتفرم را نشان میدهد.
| جنبه مقایسه | گیتهاب (GitHub) | گیتلب (GitLab) |
| تاریخ تاسیس | ۲۰۰۸ | ۲۰۱۱ |
| مالک فعلی | مایکروسافت | شرکت گیتلب |
| رویکرد کلی | جامعه متنباز و همکاری توسعهدهندگان | پلتفرم یکپارچه همه کاره |
| امکان نصب روی سرور شخصی | فقط در نسخه پولی | رایگان در نسخه انجمن |
| ابزار خودکارسازی | گیتهاب اکشنز (نیاز به تنظیم) | کاملا داخلی و آماده |
| هوش مصنوعی | گیتهاب کاپایلوت (کمک به کدنویسی) | گیتلب دوئو (امنیت و آسیبپذیری) |
| جامعه کاربری | بیش از ۱۸۰ میلیون کاربر | بیش از ۳۰ میلیون کاربر |
| قیمت رایگان | مخزن عمومی و خصوصی | مخزن عمومی و خصوصی با ۵ کاربر رایگان |
چرا گیت هاب برای برنامهنویسان اهمیت دارد؟
در مطلب فوق با اینکه سایت گیت هاب چیست و چه امکانات و ویژگیهایی دارد کامل آشنا شدیم. گیت هاب امروز فراتر از یک ابزار ساده برای ذخیره کد عمل میکند. این پلتفرم به قلب تپنده دنیای برنامهنویسی مدرن تبدیل شده و میلیونها توسعهدهنده در سراسر جهان هر روز از آن استفاده میکنند. اگر تازهکار هستید، ساختن یک اکانت رایگان و شروع به کار با آن فقط چند دقیقه وقت میگیرد.
اگر حرفهای هستید، ابزارهای پیشرفتهای مثل Actions و Pages میتوانند کار شما را متحول کنند. فرقی نمیکند برنامهنویس باشید یا نه؛ گیت هاب فضایی است که میتوانید از آن یاد بگیرید، کارهایتان را منظم کرده و با دیگران همکاری کنید.
سوالات متداول
١. گیت هاب چیست و چه کاربردی دارد؟
گیتهاب نوعی پلتفرم آنلاین برای مدیریت و نگهداری کدهای برنامهنویسی است که به توسعهدهندگان کمک میکند بهصورت تیمی روی پروژهها کار کنند، تغییرات را ثبت و نسخههای مختلف کد را بهسادگی مدیریت کنند.
٢. آیا استفاده از گیت هاب رایگان است؟
بله، گیت هاب امکان ساخت مخازن عمومی و خصوصی را بهصورت رایگان فراهم میکند. همچنین برای تیمها و سازمانها پلنهای پولی نیز ارائه میدهد.
٣. تفاوت گیت هاب و گیت لب چیست؟
گیت هاب جامعه کاربری بزرگتر و محبوبیت بیشتری دارد، در حالی که گیتلب ابزارهای یکپارچهتری برای مدیریت و استقرار پروژههای نرمافزاری ارائه میکند.
۴. آیا شرکتهای ایرانی میتوانند از گیت هاب استفاده کنند؟
بله، کاربران ایرانی میتوانند از گیت هاب استفاده کنند؛ اما برخی محدودیتها و تحریمهای بینالمللی ممکن است روی بعضی خدمات تأثیر بگذارد.
۵. چگونه کدهای خود را از گیت هاب روی سرور اجرا کنیم؟
میتوانید کدها را از مخزن گیت هاب روی سرور دانلود و اجرا کنید یا با استفاده از GitHub Actions فرایند استقرار و انتشار کد را خودکار کنید.
۶. آیا گیت هاب برای یادگیری برنامهنویسی مناسب است؟
بله، گیت هاب یکی از بهترین منابع برای یادگیری برنامهنویسی است و امکان مشاهده پروژههای واقعی، بررسی کدهای حرفهای و مشارکت در پروژههای متن باز را فراهم میکند.
زهره
۲۰۲۲-۰۳-۲۶ ۱۳:۲۹:۵۹
من خودم تجربه کار در پروژه گروهی رو در گیت هاب دارم و واقعا خیلی کاربردی هست. بغیر از گیت هاب چه پلتفرم های دیگه ای هست که با کارکرد مدیریت پروژه های برنامه نویسی ازش استفاده میشه؟ البته فک می کنم git hub از همه محبوب تر باشه
۱