تفاوت اصلی HTTP و HTTPS این است که HTTPS داده‌ها را رمزگذاری می‌کند و امن است، اما HTTP بدون رمزنگاری منتقل می‌شود. جالب است بدانید بیش از ۷۰٪ کاربران هنگام دیدن سایت‌های ناامن (HTTP) فورا صفحه را ترک می‌کنند؛ پس همین یک حرف “s” می‌تواند اعتماد کاربران شما و در نتیجه میزان فروش وب‌سایت‌تان را به‌شدت تغییر دهد!

در این بلاگ از مجله پارس هاست، ضمن پاسخ کامل به این سوال که تفاوت http و https چیست، نحوه تبدیل اصولی HTTP به HTTPS را مرحله‌به‌مرحله شرح می‌دهیم. همچنین درباره نصب گواهی امنیتی SSL و ارتباط آن با پروتکل HTTPS نکات مهمی را ارائه خواهیم کرد. در ادامه این مقاله همراه ما باشید.

پیش از آنکه سراغ توضیحات جامع برویم، فرق بین http و https را به‌زبان ساده در جدول زیر مشاهده می‌کنید:

در ادامه، بعد از تعریف هر دو پروتکل http و https به‌طور جداگانه، تفاوت این دو را به‌صورت مفصل و با زبانی ساده بیان خواهیم کرد.

پروتکل HTTP چیست و چگونه داده‌ها را منتقل می‌کند؟

پروتکل HTTP یا HyperText Transfer Protocol زبان مشترکی است که مرورگر شما با سرور وب از طریق آن صحبت می‌کند. هر بار که آدرس یک سایت را وارد می‌کنید یا روی لینکی کلیک می‌کنید، در پشت صحنه یک مکالمه مبتنی‌بر HTTP شکل می‌گیرد؛ مکالمه‌ای ساده، سریع اما فاقد امنیت ذاتی. 

به‌طور ساده، HTTP بر اساس یک الگوی درخواست و پاسخ (Request / Response) کار می‌کند. یعنی:

• مرورگر می‌پرسد: «این صفحه را بده»
• سرور پاسخ می‌دهد: «بفرما، این هم محتوا»

نحوه کار HTTP به‌زبان ساده

فرض کنید وارد یک فروشگاه می‌شوید و نام کالایی را بلند می‌گویید. فروشنده همان را بدون هیچ رمز یا پوششی به شما می‌دهد. HTTP دقیقا همین‌گونه عمل می‌کند؛ همه چیز شفاف و قابل شنیدن است.

مراحل انتقال داده در HTTP عبارت‌اند از:

• ارسال درخواست از مرورگر به سرور
• پردازش درخواست در سمت سرور
• ارسال پاسخ شامل محتوا به کاربر

ساختار پیام‌های HTTP

هر پیام HTTP از چند بخش تشکیل می‌شود که هرکدام نقش مشخصی دارند:

• خط شروع (Start Line): مشخص می‌کند چه کاری قرار است انجام شود
• هدرها (Headers): اطلاعاتی مثل نوع مرورگر، زبان و کش
• بدنه (Body): محتوای اصلی مانند HTML یا داده‌های فرم

دو نوع پیام اصلی در HTTP وجود دارد:

• Request: درخواستی که کاربر ارسال می‌کند
• Response: پاسخی که سرور برمی‌گرداند

نکته مهم اینجاست که HTTP یک پروتکل بدون وضعیت (Stateless) است؛ یعنی سرور، کاربران را به‌خاطر نمی‌سپارد و هر درخواست کاملا مستقل بررسی می‌شود. همین سادگی باعث سرعت بالا شده، اما زمینه‌ساز مشکلات امنیتی هم می‌شود.

پروتکل HTTPS چیست و امنیت وب‌سایت را چگونه تامین می‌کند؟

پروتکل HTTPS نسخه امن‌تر HTTP است که با اضافه شدن یک لایه رمزنگاری، ارتباط بین مرورگر و سرور را از حالت قابل شنود به یک کانال امن و محافظت‌شده تبدیل می‌کند. این امنیت از طریق پروتکل‌های SSL/TLS تامین می‌شود؛ پروتکل‌هایی که نمی‌گذارند داده‌ها در مسیر انتقال خوانده یا دستکاری شوند.

بیشتر بخوانید: tls چیست؟

اگر HTTP را مثل صحبت با صدای بلند در یک مکان شلوغ تصور کنیم، HTTPS همان گفت‌وگو در یک اتاق دربسته است؛ حتی اگر کسی صدا را بشنود، مفهوم آن قابل درک نیست!

نقش رمزنگاری در HTTPS

در HTTPS اطلاعات قبل از ارسال:

• رمزگذاری می‌شوند.
• در مسیر انتقال غیرقابل خواندن هستند.
• فقط در مقصد اصلی رمزگشایی می‌شوند.

این یعنی حتی اگر شخصی به داده‌ها دسترسی پیدا کند، با یک متن بی‌معنی روبه‌رو خواهد شد!

SSL و TLS دقیقا چه کاری انجام می‌دهند؟

SSL و نسخه جدیدتر آن یعنی TLS مسئول ایجاد اعتماد و امنیت هستند. این پروتکل‌ها:

• هویت واقعی وب‌سایت را تایید می‌کنند
• کلیدهای رمزنگاری را بین سرور و مرورگر ردوبدل می‌کنند
• از حملات Man-in-the-Middle جلوگیری می‌کنند

به‌بیان ساده، SSL مثل یک کارت شناسایی رسمی است و ثابت می‌کند سایت واقعا همان چیزی است که ادعا می‌کند. برای اینکه درباره تفاوت TLS و SSL بیشتر بدانید، به مقاله پارس هاست در این باره مراجعه کنید.

تفاوت HTTP و HTTPS چیست؟

تفاوت پروتکل‌های وب HTTP و HTTPS چیست؟ در نگاه اول، تفاوت بین HTTP و HTTPS شاید فقط به یک حرف «s» در انتهای آدرس سایت محدود به‌نظر رسد؛ اما این حرف کوچک، معنای بزرگی دارد و تاثیر مستقیم روی امنیت، سئو، اعتماد کاربر و حتی عملکرد سایت می‌گذارد.

وب‌سایت mozilla.org در این باره توضیحی ساده می‌دهد:

The problem with the regular HTTP protocol is that the data transferring from server to browser is not encrypted… The HTTPS protocol fixes this by using an encrypted connection that protects sensitive information.
«مشکل پروتکل معمول اچ‌تی‌تی‌پی این است که داده‌های منتقل‌شده بین سرور و مرورگر رمزگذاری نشده‌اند… پروتکل اچ‌تی‌تی‌پی‌اس این موضوع را با استفاده از یک اتصال رمزگذاری‌شده که اطلاعات حساس را محافظت می‌کند، برطرف می‌سازد.»

قبل از بررسی کامل، بیایید تفاوت HTTP و HTTPS را به‌طور خلاصه مرور کنیم:

1. سطح امنیت در انتقال داده‌ها
2. میزان اعتماد کاربران و مرورگرها
3. تاثیر بر سئو و رتبه گوگل
4. محافظت از اطلاعات حساس کاربران
5. تفاوت در سرعت و عملکرد سایت

حالا هر مورد را دقیق‌تر و کاربردی بررسی می‌کنیم:

۱. امنیت؛ تفاوتی که همه‌چیز از آن شروع می‌شود

در HTTP اطلاعات به‌صورت ساده و بدون رمزنگاری منتقل می‌شوند. یعنی اگر کسی در مسیر انتقال داده حضور داشته باشد، می‌تواند محتوا را مشاهده یا حتی دستکاری کند. این مسئله برای سایت‌هایی که فرم ورود، پرداخت آنلاین یا ثبت‌نام دارند، بسیار خطرناک است.

پروتکل HTTPS با بهره‌گیری از SSL/TLS، داده‌ها را رمزگذاری می‌کند و از شنود یا تغییر داده‌ها جلوگیری می‌کند.

مثال ساده: HTTP مثل فرستادن یک نامه بدون پاکت است؛ هر کسی می‌تواند آن را بخواند. HTTPS مثل قراردادن همان نامه در یک گاوصندوق امن است که فقط گیرنده اصلی می‌تواند آن را باز کند.

۲. اعتماد کاربر؛ چیزی که در چند ثانیه ساخته یا نابود می‌شود!

مرورگرهای مدرن، سایت‌های HTTP را با پیام «Not Secure» نمایش می‌دهند. این هشدار به کاربر می‌گوید سایت قابل اعتماد نیست و ممکن است داده‌های او در معرض خطر باشد.

در مقابل، HTTPS با نشان دادن قفل سبز یا نماد امنیت، حس اعتماد ایجاد می‌کند، نرخ ترک صفحه را کاهش می‌دهد و تعامل کاربر را افزایش می‌دهد. حتی کاربران مبتدی هم به این نشانه‌ها واکنش نشان می‌دهند و ممکن است خرید یا ثبت‌نام خود را فقط به‌خاطر امنیت سایت تکمیل کنند.

۳. تاثیر بر سئو؛ انتخابی که روی رتبه اثر دارد

گوگل رسما اعلام کرده HTTPS یک فاکتور رتبه‌بندی است. سایت‌هایی که با HTTPS ارائه می‌شوند، نسبت به نسخه HTTP شانس بیشتری برای رتبه بهتر دارند. به‌علاوه مرورگرها تجربه کاربری امن را ترجیح می‌دهند و این موضوع به‌طور غیرمستقیم روی Core Web Vitals و سرعت لود صفحات اثر مثبت می‌گذارد. بنابراین انتخاب HTTPS علاوه بر امنیت، مزیت رقابتی در موتورهای جستجو هم ایجاد می‌کند.

۴. محافظت از اطلاعات کاربران؛ مسئولیت شما به‌عنوان مدیر سایت

در HTTP، اطلاعات حساس مثل نام کاربری، رمز عبور یا داده‌های فرم‌ها به‌راحتی قابل شنود هستند. این مسئله ریسک‌های جدی برای کسب‌وکارها، به‌خصوص در سایت‌های فروشگاهی یا خدمات آنلاین، ایجاد می‌کنند.

پروتکل HTTPS این داده‌ها را رمزگذاری می‌کند و احتمال سرقت یا دستکاری را تقریبا از بین می‌برد. حتی حملات Man-in-the-Middle نیز در حضور SSL/TLS بی‌اثر می‌شوند. بنابراین استفاده از HTTPS امروزه نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای حفظ اعتماد و امنیت کاربران است.

۵. سرعت؛ آیا HTTPS کندتر است؟

برخلاف تصور قدیمی، HTTPS نه‌تنها کندتر نیست، بلکه با استفاده از پروتکل‌های جدید مانند HTTP/2 و بهینه‌سازی مرورگرها، بارگذاری صفحات می‌تواند سریع‌تر نیز باشد. بنابراین هیچ بهانه‌ای برای عدم استفاده از HTTPS وجود ندارد. برای آگاهی از روش‌هیا مختلف افزایش سرعت سایت، پیشنهاد می‌کنیم مقاله خواندنی پارس هاست در این باره را مطالعه کنید.

چگونه سایت‌های دارای HTTPS را تشخیص دهیم؟

وقتی وارد یک سایت می‌شوید، مرورگر شما همیشه با این سوال شروع می‌کند: آیا این ارتباط امن است؟ تشخیص اینکه یک سایت از HTTPS استفاده می‌کند یا نه، چیزی بیشتر از همان «قفل کوچک» کنار آدرس است!

نکات زیر به شما کمک می‌کند امنیت و اعتبار اولیه یک سایت را سریع بسنجید و از داده‌های خود بهتر محافظت کنید:

۱. نگاه به آدرس سایت (URL)

اولین و ساده‌ترین نشانه این است که آیا آدرس سایت با https:// آغاز می‌شود یا http://؟ حرف “s” در انتهای https به‌معنی Secure است؛ یعنی ارتباط بین مرورگر شما و سرور رمزنگاری شده‌است.
اگر سایت با https شروع نمی‌شود، مرورگر اغلب آن را ناامن نشان می‌دهد و حتی ممکن است پیام “Not Secure” ببینید.

۲. آیکن قفل در نوار آدرس

وقتی سایت از HTTPS استفاده کند، مرورگرهای مدرن مثل Chrome یا Firefox در سمت چپ آدرس، یک قفل بسته نمایش می‌دهند.

این قفل نشان می‌دهد:

• سایت یک گواهی SSL معتبر نصب دارد.
• ارتباط شما با سایت رمزنگاری شده و محافظت‌شده است. 

نکته: فقط دیدن قفل به‌معنی ۱۰۰٪ «امن بودن یا معتبر بودن سایت» نیست؛ در واقع به این معناست که ارتباط رمزنگاری شده‌است، نه اینکه سایت حتما قابل اعتماد یا قانونی باشد.

۳. کلیک روی آیکن قفل

برای اطلاعات بیشتر درباره تاییدیه SSL، می‌توانید روی قفل کنار آدرس کلیک کنید.

این کار اطلاعات زیر را به شما ارائه می‌دهد:

• گواهی توسط چه مرجع صدور (Certificate Authority) صادر شده
• تاریخ صدور و انقضای گواهی
• اینکه گواهی معتبر است یا منقضی شده

اگر تاریخ انقضا گذشته باشد یا گواهی معتبر نباشد، مرورگر هشدار امنیتی می‌دهد؛ مثلا رنگ قرمز، علامت خطر یا پیام‌های هشدار «اتصال امن نیست» نشان داده می‌شود.

نکات تکمیلی برای نگاه دقیق‌تر

در نظر داشته باشید حتی سایت‌های فیشینگ یا تقلبی می‌توانند HTTPS داشته باشند؛ قفل به‌معنی معتبر بودن محتوا نیست، فقط ارتباط رمزنگاری‌شده را ثابت می‌کند. علاوه‌بر این، بررسی کامل‌تر می‌تواند شامل مشاهده جزئیات گواهی، صاحب آن و مرجع صادرکننده باشد.

به‌طور خلاصه، برای تشخیص HTTPS کافی است:

• آدرس سایت با https:// شروع شده باشد
• قفل بسته در کنار آدرس دیده شود
• در صورت نیاز، با کلیک روی قفل اطلاعات گواهی SSL را ببینید

این مراحل به شما کمک می‌کند هم اطلاعات شخصی‌تان را ایمن نگه دارید و هم از رفتار سایت‌ها بهتر سر دربیاورید؛ مخصوصا وقتی پای وارد کردن داده‌های حساس مثل رمز عبور یا شماره کارت بانکی در میان باشد.

گواهی SSL چیست و چرا بدون آن HTTPS معنا ندارد؟

گواهینامه SSL یک گواهی دیجیتال است که ارتباط بین مرورگر و سرور را رمزگذاری می‌کند. بدون SSL، حتی اگر آدرس سایت با HTTPS نمایش داده شود، داده‌ها در مسیر انتقال قابل شنود یا دستکاری هستند. این گواهی همچنین هویت سایت را اعتبارسنجی می‌کند و از حملات Man-in-the-Middle جلوگیری می‌کند.

کاربردهای اصلی SSL عبارت‌اند از:

• رمزگذاری اطلاعات کاربران (نام کاربری، رمز عبور، پرداخت آنلاین)
• اعتبارسنجی هویت سایت برای افزایش اعتماد کاربر
• جلوگیری از شنود و دستکاری داده‌ها

در یک فروشگاه آنلاین بدون SSL هنگام پرداخت کارت بانکی کاربران، داده‌ها به‌صورت ساده منتقل می‌شوند و ممکن است سرقت شوند. با نصب SSL، این اطلاعات رمزگذاری‌شده و امن خواهند بود.

نکته: برای تهیه انواع گواهی معتبر SSL می‌توانید از طریق وب‌سایت‌های ارائه‌دهنده این نوع سرتیفیکیت مانند پارس هاست اقدام به خرید SSL کنید.

حالا که اهمیت SSL روشن شد، در ادامه می‌توانیم مراحل تبدیل سایت از HTTP به HTTPS را قدم‌به‌قدم توضیح دهیم.

مراحل تبدیل سایت از HTTP به HTTPS به‌صورت اصولی

تا اینجا متوجه شدیم که تبدیل سایت از HTTP به HTTPS یک اقدام ضروری برای افزایش امنیت، اعتماد کاربران و بهبود سئو است. این کار چند مرحله مشخص دارد که با رعایت آن‌ها می‌توانید سایت خود را به‌صورت اصولی و بدون مشکل منتقل کنید.

۱. نصب گواهی SSL

اولین قدم، تهیه و نصب گواهی SSL روی هاست یا سرور است. این گواهی ارتباط بین مرورگر و سرور را رمزگذاری می‌کند و جلوی شنود یا دستکاری اطلاعات را می‌گیرد. بسیاری از شرکت‌های هاستینگ این گواهی را به‌صورت رایگان یا با هزینه اندک ارائه می‌دهند.

۲. به‌روزرسانی لینک‌های داخلی

بعد از فعال‌سازی SSL، باید تمام لینک‌های داخلی و منابع سایت مانند تصاویر، CSS و JS را از http:// به https:// تغییر دهید تا خطای Mixed Content رخ ندهد. حتی لینک‌های موجود در منوها، footer و صفحات بلاگ باید اصلاح شوند.

۳. اعمال ریدایرکت ۳۰۱

برای اینکه کاربران و موتورهای جستجو همیشه به نسخه امن سایت منتقل شوند، باید ریدایرکت ۳۰۱ دائمی از HTTP به HTTPS انجام دهید. این کار باعث حفظ ارزش سئو و جلوگیری از ایندکس شدن دو نسخه متفاوت سایت می‌شود.

۴. ثبت سایت در سرچ کنسول و ابزارهای تحلیل

نسخه HTTPS سایت باید در Google Search Console و ابزارهای تحلیلی مانند Google Analytics ثبت شود. این کار موجب می‌شود گوگل صفحات جدید را ایندکس کند و آمار کاربران به‌درستی ثبت شود.

۵. بررسی و تست نهایی

در نهایت باید همه صفحات را تست کنید تا:

• نسخه HTTPS بدون خطا باز شود.
• هیچ لینک HTTP باقی نمانده باشد.
• گواهی SSL معتبر و بدون هشدار باشد.

با رعایت این مراحل ساده، سایت شما امن، مورد اعتماد کاربران و بهینه برای موتورهای جستجو خواهد بود.

HTTP یا HTTPS؛ کدام را انتخاب کنیم؟

وقتی سایت شما با HTTP بارگذاری می‌شود، اطلاعات بین مرورگر و سرور بدون رمزگذاری انتقال می‌یابند و این موضوع باعث می‌شود داده‌های کاربران در معرض خطر قرار بگیرند. برای محافظت از اطلاعات و اعتماد کاربران، بهتر است HTTPS را انتخاب کنید:

• امنیت بالاتر: داده‌ها رمزگذاری می‌شوند و هک کردن آن‌ها سخت‌تر است.
• اعتماد کاربران: مرورگرها سایت‌های HTTPS را امن نشان می‌دهند.
• سئو بهتر: گوگل رتبه سایت‌های امن را بالاتر قرار می‌دهد.

پس همیشه HTTPS را انتخاب کنید تا امنیت، اعتماد و رتبه سایت خود را تضمین کنید.

یک حرف کوچک «s»، دنیایی بزرگ از امنیت و اعتماد

در این مقاله تفاوت HTTP و HTTPS را به‌طور مفصل بیان کردیم و دانستیم که استاندارد HTTPS فقط نسخه امن HTTP نیست؛ با فعال کردن SSL، هم داده‌ها رمزگذاری می‌شوند و هم اعتماد کاربران افزایش پیدا می‌کند؛ در نتیجه، نرخ ترک صفحه کاهش می‌یابد و سایت شما در چشم گوگل و مرورگرها حرفه‌ای‌تر به‎نظر می‌رسد. حتی تفاوت به‌ظاهر جزئی مثل یک «s» می‌تواند امنیت، تجربه کاربری و شانس دیده شدن شما در موتورهای جستجو را به‌طور هم‌زمان ارتقا دهد.

سوالات متداول

۱. تفاوت HTTP و HTTPS چیست؟
استاندارد HTTP داده‌ها را بدون رمز منتقل می‌کند، اما HTTPS با SSL/TLS آن‌ها را رمزگذاری می‌کند و امن می‌سازد.

۲. چرا سایت من به HTTPS نیاز دارد؟
برای محافظت از اطلاعات کاربران، جلب اعتماد آن‌ها و بهبود رتبه در گوگل.

۳. آیا استفاده از HTTPS سرعت سایت را کاهش می‌دهد؟
خیر؛ با HTTP/2 و بهینه‌سازی‌ها، HTTPS حتی می‌تواند سریع‌تر باشد.

۴. چگونه بفهمم سایتم HTTPS دارد؟
اگر آدرس با https:// شروع شود و کنار آن قفل سبز یا بسته باشد، سایت از HTTPS استفاده می‌کند.

۵. گواهی SSL چیست و چه فایده‌ای دارد؟
گواهی SSL ارتباط مرورگر و سرور را رمزگذاری می‌کند و هویت سایت را تایید می‌کند تا داده‌ها در مسیر انتقال امن بمانند.