هاست بخشی از منابع سرور است که برای میزبانی سایت در اختیار شما قرار می‌گیرد، اما سرور سیستمی کامل و قدرتمند برای ارائه خدمات به چندین کاربر است. هاست و سرور اگرچه در نگاه اول مشابه به‌نظر می‌رسند، ولی تفاوت آن‌ها در میزان دسترسی، منابع و کاربرد، تاثیر مستقیمی بر انتخاب نهایی شما دارد.

در این مقاله از پارس هاست قصد داریم، تفاوت هاست و سرور را از زوایای مختلف بررسی کنیم تا شما بتوانید با دیدی روشن‌تر و آگاهانه‌تر، خرید سرور یا هاست را انجام دهید. به‌علاوه، با مفاهیم هاست و سرور و نیز انواع آن‌ها با بیانی آشنا می‌شوید. در ادامه بلاگ پارس هاست همراه ما باشید.

فرق هاست و سرور در یک نگاه

در جدول زیر تفاوت‌های هاست و سرور را به‌صورت خلاصه مشاهده می‌کنید. در ادامه مطلب این تفاوت‌ها را به‌صورت جامع شرح می‌دهیم.

سرور چیست؟

پیش از بررسی تفاوت سرور و هاست، باید بدانید که سرور چیست و چه انواعی دارد. سرور نوعی سیستم رایانه‌ای یا برنامه‌ای است که منابع یا خدمات خاصی را از طریق شبکه در اختیار سایر سیستم‌ها یا برنامه‌ها قرار می‌دهد. سرور مانند مرکز فرماندهی عمل می‌کند که اطلاعات، فایل‌ها، برنامه‌ها و سایر داده‌ها را مدیریت می‌کند و آن‌ها را در اختیار دستگاه‌های متصل به شبکه قرار می‌دهد.

هر زمان که شما وب‌سایتی را در مرورگر خود باز می‌کنید، فایلی دانلود می‌کنید یا حتی ایمیلی ارسال می‌کنید، در حال استفاده از سرویسی هستید که در پشت صحنه توسط سرور ارائه می‌شود. سرورها به‌طور معمول به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که در تمام لحظات در دسترس باشند، عملکردی پایدار و قابل اطمینان ارائه دهند و در صورت نیاز، امکان ارتقا و توسعه منابع را فراهم کنند.

انواع سرور

سرور به کامپیوترهای شخصی شباهت دارد که از پردازنده (CPU)، حافظه (RAM) و هارد دیسک تشکیل شده‌است. سرورها شامل سخت‌افزار و برنامه‌هایی هستند که برای عملکرد خاصی طراحی شده‌اند؛ در نتیجه، تعیین نوع سرور بستگی به نوع استفاده دارد. در ادامه با برخی از رایج‌ترین انواع سرور آشنا می‌شوید:

١. سرور وب (Web Server)

این نوع سرور، صفحات وب را در اختیار شما قرار می‌دهد. زمانی که شما آدرس وب‌سایتی را در مرورگر وارد می‌کنید، مرورگر شما درخواستی به سرور وب ارسال می‌کند. سپس، این سرور فایل‌های مورد نیاز مانند صفحات HTML، تصاویر، ویدئوها و سایر محتوای سایت را به مرورگر بازمی‌گرداند. سرورهای وب، مدیریت درخواست‌های HTTP را نیز برعهده دارند.

٢. سرور مجازی (VPS)

سرور مجازی، نوعی سرور نرم‌افزاری است که با تقسیم یک سرور فیزیکی به بخش‌های کوچک و مستقل ایجاد می‌شود. این سرورها تمام قابلیت‌های سرور اختصاصی را دارند، اما منابع سخت‌افزاری مانند پردازنده و حافظه را با سایر سرورهای مجازی به‌اشتراک می‌گذارند. با افزایش تقاضا برای سرورها و رشد محاسبات ابری، خرید سرور مجازی راهکاری مقرون‌به‌صرفه و بهینه برای بسیاری از کاربران است.

٣. سرور دیتابیس (Database Server)

سرورهای دیتابیس وظیفه ذخیره‌سازی، مدیریت و پردازش اطلاعات ساختاریافته را برعهده دارند. این سرورها امکان جستجو، تغییر و بازیابی داده‌ها را برای برنامه‌ها فراهم می‌کنند. سرورهای دیتابیس اغلب به‌عنوان بحش زیرساختی و پشت صحنه اپلیکیشن‎‌های بزرگ عمل می‌کنند.

۴. سرور اپلیکیشن (Application Server)

این نوع سرور وظیفه اجرای منطق‌های تجاری و اپلیکیشن‌ها را برعهده دارد. سرورهای اپلیکیشن به‌طور معمول نقش واسطه‌ بین سرور وب و سرور دیتابیس دارند و کمک می‌کنند تا عملکرد برنامه‌های تحت وب روان و بدون وقفه انجام شود. در واقع، این سرورها مغز متفکر بسیاری از سرویس‌های آنلاین هستند.

۵. سرور فایل (File Server)

سرور فایل برای ذخیره و مدیریت فایل‌ها در شبکه به‌کار می‌رود. کاربران از طریق شبکه به این سرور متصل می‌شوند و فایل‌ها را آپلود و دانلود می‌کنند یا به‌اشتراک می‌گذارند. این نوع سرورها امکان مدیریت متمرکز فایل‌ها، افزایش امنیت اطلاعات و پشتیبان‌گیری منظم را ارائه می‌دهند.

هاست چیست؟

برای درک بهتر تفاوت سرور و هاست، بهتر است آشنایی کاملی هم با مفاهیم هاست داشته باشید. هاست به هر دستگاه یا سیستم کامپیوتری می‌گوییم که به یک شبکه متصل می‌شود و از خدمات یا منابع ارائه‌شده توسط سرور استفاده می‌کند. به‌بیان ساده، هاست نوعی فضای میزبانی است که اطلاعات و خدمات مورد نیازتان را از طریق اینترنت یا شبکه محلی در دسترس شما قرار می‌دهد. 

انواع هاست

هاست یا میزبانی وب هم مانند سرور انواع مختلفی دارد که در زمان خرید هاست، آشنایی با انواع ضروری است. در ادامه با انواع هاست آشنا می‌شوید:

١. هاست اشتراکی (Shared Hosting)

در این نوع میزبانی، چندین وب‌سایت به‌صورت همزمان از منابع یک سرور مشترک استفاده می‌کنند. این گزینه، مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه برای راه‌اندازی وب‌سایت‌های شخصی یا کسب‌وکارهای کوچک است. البته در صورت افزایش ترافیک یا نیاز به منابع بیشتر، با محدودیت‌هایی مواجه می‌شوید.

٢. هاست اختصاصی (Dedicated Hosting)

در هاستینگ اختصاصی، یک سرور فیزیکی به‌صورت کامل در اختیار یک کاربر قرار می‌گیرد. این نوع هاست بیشترین سطح از امنیت، سرعت و کنترل را ارائه می‌دهد و مناسب وب‌سایت‌های پرترافیک، اپلیکیشن‌های سنگین یا پروژه‌هایی با نیازهای خاص زیرساختی است.

٣. هاست ابری (Cloud Hosting)

هاست ابری بر پایه فناوری رایانش ابری عمل می‌کند و منابع از طریق چندین سرور متصل به هم تامین می‌شوند که باعث افزایش امکان مقیاس‌پذیری بالا، عملکرد بهتر و پایداری بیشتر می‌شود. در این نوع میزبانی، شما فقط برای منابعی که واقعا استفاده کرده‌اید، هزینه پرداخت می‌کنید. 

تفاوت هاست و سرور چیست؟

هاست سیستمی است که به یک شبکه اتصال دارد و از منابع آن شبکه بهره‌برداری می‌کند. در مقابل، سرور وظیفه ارائه خدمات به برنامه‌ها و دستگاه‌های دیگر را در این شبکه برعهده دارد. به‌زبان ساده‌تر، هاست از منابعی که توسط سرور فراهم می‌شود، استفاده می‌کند.

میزبانی وب برای اتصال به شبکه به اینترنت نیاز دارد، در حالی که سرور از قابلیت فعالیت در شبکه‌های محلی (LAN) و اینترنت برخوردار است. در ادامه، با ١٢ تفاوت هاست و سرور آشنا می‌شوید:

١. عملکرد

اولین تفاوت هاست با سرور مربوط به نقش اصلی هر یک از آن‌ها در شبکه است. هاستینگ یا میزبانی وب به‌عنوان دستگاهی مصرف‌کننده، از منابع و خدماتی که سرور ارائه می‌دهد، استفاده می‌کند. در مقابل، سرور نقش تامین‌کننده دارد و خدماتی مانند میزبانی فایل‌ها، پایگاه‌داده‌ها یا وب‌سایت‌ها را در اختیار سایر دستگاه‌ها قرار می‌دهد.

٢. نقش در شبکه 

هاست به‌طور معمول در جایگاه کلاینت (Client) قرار دارد، یعنی برای دسترسی به اطلاعات یا خدمات، ابتدا با سرور ارتباط برقرار می‌کند و سپس ارسال درخواست را انجام می‌دهد. در طرف مقابل، سرور مرکز اصلی ارائه خدمات است، یعنی تمام درخواست‌ها را دریافت می‌کند، پردازش آن‌ها را انجام می‌دهد و در نهایت پاسخ مناسب را ارسال می‌کند.

در همین رابطه، وب‌سایت Microsoft Azure می‌نویسد:

“A server can serve many clients, while a client typically connects to only a few servers at a time. Servers are built to handle multiple requests simultaneously and continuously.” «یک سرور می‌تواند به تعداد زیادی کلاینت سرویس دهد، در حالی که هر کلاینت معمولاً هم‌زمان به تعداد محدودی سرور متصل می‌شود.»

سرورها برای پردازش هم‌زمان چندین درخواست و فعالیت مداوم طراحی شده‌اند.

٣. امنیت 

در سرورها، مسئولیت اصلی تامین امنیت منابع میزبانی‌شده برعهده خود سرور است، یعنی باید اطمینان حاصل شود که اطلاعات و سرویس‌ها در برابر حملات مخرب، نفوذها و سایر تهدیدات محافظت می‌شوند.

هاست از منابعی که توسط سرور فراهم می‌شود، استفاده می‌کند.

در طرف مقابل، هاست وظیفه دارد محیطی ایمن برای اجرای سرورها فراهم کند. این امر شامل فعال نگه داشتن سرور، جلوگیری از اختلال در سرویس‌ها و فراهم کردن زیرساختی امن و پایدار برای جلوگیری از تهدیدات خارجی می‌شود.

۴. مقیاس‌پذیری

تفاوت سرور و هاست در میزان مقیاس‌پذیری، از جمله تفاوت‌های مهمی است که باید هنگام خرید میزبانی وب یا سرور به آن توجه کنید. سرورها اغلب به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که امکان ارتقا سخت‌افزار و افزایش منابع مانند CPU، رم و فضای ذخیره‌سازی را داشته باشند؛ بنابراین می‌توانند تعداد زیادی کاربر و درخواست را به‌صورت همزمان پاسخ دهند. در طرف مقابل، هاست از این نظر محدود است و بسته به توان سخت‌افزاری خود، امکان پاسخ‌گویی به نیازهای محدودتری را دارد.

۵. پایداری و اطمینان 

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های‌ سرورها، پایداری بالا و دسترسی ۲۴ ساعته آن‌هاست. سرورها اغلب به سیستم‌های پشتیبان، قطعات یدکی و زیرساخت‌های پیشرفته‌ای مجهزند تا حتی در صورت بروز مشکل سخت‌افزاری نیز به‌کار خود ادامه دهند. در مقابل، میزبانی‌های وب در برابر خطاهای سخت‌افزاری یا اختلالات شبکه آسیب‌پذیرترند.

۶. منابع سخت‌افزاری 

سرور به‌طور معمول دارای منابع سخت‌افزاری قدرتمندتری مانند پردازنده‌های چند هسته‌ای، حافظه رم بالا و فضای ذخیره‌سازی گسترده است. این قدرت سخت‌افزاری موجب می‌شود تا سرور همزمان به ده‌ها یا صدها کلاینت پاسخ دهد. با اینکه هاستینگ هم دارای منابع سخت‌افزاری است، اما بسته به نقش و نیاز خود، منابع بسیار محدودتری دارد.

٧. سیستم عامل 

سرور از سیستم عامل‌های تخصصی مانند Linux Server ،Windows Server یا Unix بهره می‌برد. این سیستم عامل‌ها برای امنیت، مقیاس‌پذیری و کارایی بالا طراحی شده‌اند. در طرف دیگر، هاست اغلب با سیستم عامل‌های کاربرمحور مانند Windows ،macOS یا Android فعالیت می‌کند و به‌همین دلیل برای استفاده‌های روزمره، نه پردازش‌های سنگین شبکه‌ای، گزینه مناسبی است.

٨. نگهداری و مدیریت 

تفاوت هاست و سرور در نگهداری و مدیریت، عامل تعیین‌کننده دیگری در زمان انتخاب بین این دو سیستم است. نگهداری از سرورها فرایندی پیچیده‌تر و حساس‌تر است؛ به‌روزرسانی مداوم، پیکربندی امنیتی، مانیتورینگ دائمی و پشتیبان‌گیری منظم، فقط بخشی از کارهایی است که باید روی یک سرور انجام شود. در مقابل، هاست نیاز به نگهداری پیچیده ندارد و کافی است سیستم عامل و برنامه‌های مورد استفاده‌ آن‌ها به‌روز باشد.

 ٩. هدف و ماهیت عملکرد

سرور به‌صورت تخصصی برای مدیریت منابع و ارائه خدمات به دیگر دستگاه‌ها طراحی شده‌است و نقش اصلی آن ایجاد و حفظ ارتباط پایدار و مطمئن با کلاینت‌هاست. در مقابل، هاست اغلب نقش عمومی‌تری دارد و برای انجام وظایف رایج محاسباتی طراحی شده‌است. هدف اصلی‌ هاستینگ برقراری ارتباط با شبکه و استفاده از منابع موجود است.

١٠. تخصیص منابع 

سرور منابع خود را به‌صورت اختصاصی و بهینه برای وظایف خاص مانند پردازش درخواست‌ها یا میزبانی پایگاه داده تخصیص می‌دهد؛ این امر باعث افزایش عملکرد و بهره‌وری می‌شود. هاست به‌طور معمول منابع خود را بین چندین نرم‌افزار، کاربر یا عملیات همزمان تقسیم می‌کند که می‌تواند بر عملکرد کلی آن تاثیر بگذارد.

١١. مدیریت و مانیتورینگ

نگهداری از سرور فقط به نصب و به‌روزرسانی محدود نمی‌شود. هنگام نگهداری از سرور باید توجه خاصی به نظارت مداوم، اعمال وصله‌های امنیتی (Security Patches) و رصد عملکرد سیستم داشته باشید، چرا که هرگونه اختلال در عملکرد آن‌ها ممکن است سرویس ده‌ها یا صدها کلاینت را تحت تاثیر قرار دهد. در مقابل، هاست نیاز کمتری به چنین نظارت‌های گسترده‌ای دارد و نگهداری آن‌ها ساده‌تر است.

١٢. هزینه

فرق سرور و هاست از لحاظ قیمت موضوع مهم دیگری است که باید در انتخاب میان این دو سیستم در نظر داشته باشید. هاست، به‌ویژه در میزبانی اشتراکی که چندین وب‌سایت منابع یک سرور را با هم به‌اشتراک می‌گذارند، مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه است. این نوع میزبانی انتخاب مناسبی برای وب‌سایت‌های شخصی یا کسب‌وکارهای کوچک با بودجه محدود به‌شمار می‌آید.

در مقابل، سرور، به‌خصوص سرور اختصاصی، هزینه بالاتری دارد. دلیل این تفاوت، منابع اختصاصی، عملکرد بالا و قابلیت‌های مدیریتی پیشرفته‌تری است که سرور ارائه می‌دهد. البته برای پروژه‌های بزرگ یا ترافیک‌های بالا، این سرمایه‌گذاری کاملا توجیه‌پذیر است.

سرور بهتر است یا هاست؟ کدام را انتخاب کنیم؟

بعد از آشنایی با تفاوت هاست و سرور، احتمالا با این سوال مواجه می‌شوید که سرور بهتر است یا هاست؟ انتخاب میان سرور و هاست بستگی به نیازهای فنی، سطح پروژه، بودجه و اهداف کسب‌وکار شما دارد. در واقع هیچ گزینه‌ای به‌طور مطلق «بهتر» نیست و شما باید بر اساس شرایط، بهترین گزینه را انتخاب کنید.

اگر در حال توسعه یک پروژه بزرگ با نیازهای پردازشی بالا، حجم داده زیاد یا ترافیک سنگین هستید، انتخاب سرور گزینه‌ مناسبی است. برای وب‌سایت‌های شخصی، وبلاگ‌ها، فروشگاه‌های کوچک یا استارت‌آپ‌هایی که در آغاز مسیر هستند، خرید هاست تصمیمی مناسب و اقتصادی است.

در این مطلب مقایسه هاست و سرور را به‌طور کامل انجام دادیم و شما را با مفاهیم پایه و انواع مختلف آن‌ها آشنا کردیم. اگر همچنان درباره تفاوت هاست و سرور سوال دارید، می‌توانید با کارشناسان ما تماس بگیرید و راهنمایی‌های لازم را دریافت کنید. کارشناسان پارس هاست شما را به‌خوبی راهنمایی می‌کنند تا بهترین گزینه را برای کسب‌وکار خود انتخاب کنید.

سوالات متداول

١. اصلی‌ترین تفاوت هاست و سرور چیست؟
سرور یک سیستم کامل و قدرتمند است که خدمات و منابع را ارائه می‌دهد، اما هاست بخشی از منابع سرور است که برای میزبانی سایت یا اپلیکیشن در اختیار کاربران قرار می‌گیرد.

٢. آیا برای راه‌اندازی وب‌سایت حتما به سرور اختصاصی نیاز دارم؟
خیر، برای اغلب وب‌سایت‌های شخصی، شرکتی یا فروشگاهی با ترافیک متوسط، هاست اشتراکی گزینه مناسبی است. سرور اختصاصی اغلب برای وب‌سایت‌های بزرگ و پرترافیک کاربرد دارد.

٣. از میان هاست و سرور کدام امنیت بیشتری دارند؟
سرور به‌دلیل منابع کاملا اختصاصی و کنترل کامل کاربر، امنیت بالاتری دارد؛ اما هاست هم در صورت رعایت تنظیمات امنیتی می‌تواند سطح مطلوبی از حفاظت را فراهم کند.

۴. هاست ارزان‌تر است یا سرور؟
به‌طور کلی، هاست به‌ویژه در نوع اشتراکی، مقرون‌به‌صرفه‌تر از سرور است و برای بسیاری از کاربران، گزینه اقتصادی‌تری محسوب می‌شود.

۵. تفاوت هاست و سرور مجازی چیست؟
سرور مجازی (VPS) نوعی سرور است که از طریق مجازی‌سازی ایجاد می‌شود و منابع اختصاصی‌تری نسبت به هاست دارد. تفاوت VPS با هاست نیز مانند فرق سرور و هاست است؛ با این تفاوت که VPS انعطاف‌پذیری و کنترل بیشتری ارائه می‌دهد.