خطای SSL یعنی مرورگر نمی‌تواند معتبر بودن گواهی امنیتی سایت را تایید کند و در نتیجه اتصال امن را برقرار نمی‌کند. این خطا همیشه به معنی خراب بودن گواهی نیست؛ گاهی مشکل از دامنه، مرورگر، TLS یا تنظیمات سرور است.

در این مطلب از مجله پارس هاست، ضمن پاسخ به این سوال که خطای احراز SSL چیست، انواع خطاهای SSL و نحوه رفع آن‌ها را به‌صورت عملی و مرحله‌به‌مرحله، چه در کامپیوتر و چه در اندروید توضیح می‌دهیم؛ در ادامه همراه ما باشید.

خطای احراز SSL چیست و چرا رخ می‌دهد؟

خطای SSL زمانی رخ می‌دهد که مرورگر نتواند یک اتصال امن و قابل اعتماد میان کاربر و سرور برقرار کند. امروزه از نظر فنی بیشتر این فرایند با پروتکل TLS انجام می‌شود؛ SSL نام قدیمی‌تر این فناوری است. 

وقتی کاربر وارد یک سایت HTTPS می‌شود، مرورگر و سرور ابتدا بررسی می‌کنند که اتصال امن باشد و گواهی SSL سایت معتبر است. اگر در این بررسی مشکلی وجود داشته باشد، مرورگر خطای SSL نمایش می‌دهد. 

نکته: برای جلوگیری از بروز بسیاری از مشکلات مرتبط با گواهی امنیتی SSL، انتخاب و نصب صحیح همراه با پشتیبانی فنی آن اهمیت زیادی دارد. اگر به گواهی معتبر همراه با پشتیبانی در تمام مراحل تهیه تا نصب نیاز دارید، می‌توانید برای خرید SSL از پارس هاست به‌عنوان نماینده رسمی Certum لهستان اقدام کنید.

رایج‌ترین علت‌های ارور SSL عبارت‌اند از:

• منقضی شدن گواهی SSL
• معتبر نبودن یا خودامضا بودن گواهی
• تطابق نداشتن نام دامنه با گواهی
• نصب ناقص یا نادرست زنجیره گواهی
• ناسازگاری نسخه‌های TLS بین مرورگر و سرور
• مشکلات تنظیمات SSL در وب سرور

مثلا اگر گواهی برای example.com صادر شده باشد، اما کاربر به www.example.com متصل شود و این نام در گواهی یا SAN آن وجود نداشته باشد، مرورگر نمی‌تواند هویت سایت را تایید کند و هشدار امنیتی نمایش می‌دهد.

نکته: خطای تایید SSL همیشه به معنی خراب بودن خود گواهی نیست؛ گاهی مشکل از TLS Handshake، تنظیمات سرور یا ارتباط میان کلاینت و سرور است. برای نمونه، پشتیبانی نکردن سرور یا کلاینت از نسخه مناسب TLS می‌تواند مانع برقراری اتصال امن شود.

انواع خطاهای SSL و روش رفع آن‌ها

خطای SSL همیشه یک شکل ندارد؛ گاهی مشکل از خود گواهی SSL است و گاهی ارتباط مرورگر با سرور یا پروتکل امنیتی دچار اختلال می‌شود. در ادامه، هر کدام از این خطاها را همراه با نشانه‌هایی که هنگام باز کردن سایت می‌بینید، بررسی می‌کنیم:

۱. خطای گواهی SSL

خطای گواهی SSL زمانی نمایش داده می‌شود که مرورگر نتواند اعتبار گواهی امنیتی سایت را تایید کند. 

این خطا یکی از رایج‌ترین مشکلات SSL است و معمولا هنگام ورود به یک سایت با HTTPS با هشدارهایی مثل «اتصال شما خصوصی نیست» مواجه می‌شوید.

مهم‌ترین دلایل خطای گواهی SSL عبارت‌اند از:

• منقضی شدن گواهی SSL
• صادر نشدن گواهی برای دامنه مورد نظر
• معتبر نبودن صادرکننده گواهی
• نصب ناقص زنجیره گواهی
• استفاده از گواهی خودامضا
• هماهنگ نبودن نام دامنه با گواهی

مثال: فرض کنید گواهی برای example.com صادر شده است، اما کاربر وارد www.example.com شود و این نام در گواهی ثبت نشده باشد. در چنین شرایطی مرورگر نمی‌تواند مطمئن شود گواهی واقعا متعلق به همان سایت است و خطای SSL نشان می‌دهد.

۲. خطای اتصال SSL

خطای اتصال SSL زمانی رخ می‌دهد که مرورگر نتواند یک اتصال امن با سرور سایت برقرار کند. در این حالت ممکن است گواهی SSL کاملا معتبر باشد، اما مشکلی در برقراری ارتباط میان مرورگر و سرور وجود داشته باشد.

این مشکل می‌تواند از بخش‌های مختلفی ایجاد شود:

• تنظیمات نادرست SSL روی سرور
• مشکل در اتصال اینترنت یا شبکه
• اختلال فایروال یا نرم‌افزارهای امنیتی
• تنظیمات نادرست مرورگر
• مشکل در وب‌سرور یا سرویس HTTPS

برای تشخیص، یک تست ساده انجام دهید: همان سایت را با دستگاه یا اینترنت دیگری باز کنید. اگر سایت در دستگاه دیگر بدون خطا باز شد، احتمال دارد مشکل از مرورگر، شبکه یا تنظیمات همان دستگاه باشد؛ اما اگر در همه دستگاه‌ها خطا دیده شود، بررسی سرور و گواهی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

۳. خطاهای پروتکل SSL

در بسیاری از موارد، چیزی که به‌عنوان خطای پروتکل SSL می‌بینیم، در واقع به ارتباط TLS مربوط است. SSL نام قدیمی این فناوری است و نسخه‌های امروزی از TLS استفاده می‌کنند.

یکی از دلایل این خطا، ناسازگاری نسخه TLS میان مرورگر و سرور است. برای مثال، مرورگرهای امروزی معمولا به نسخه‌های قدیمی TLS مانند TLS 1.0 و TLS 1.1 متکی نیستند و سرور باید از نسخه‌های جدیدتر مانند TLS 1.2 یا TLS 1.3 پشتیبانی کند.

خطاهایی مانند ERR_SSL_PROTOCOL_ERROR می‌توانند در چنین شرایطی ظاهر شوند. البته این خطا همیشه به معنی قدیمی بودن TLS نیست و ممکن است تنظیمات نادرست HTTPS یا وب‌سرور نیز باعث آن شود.

۴. خطای SSL در گوشی

خطای SSL در گوشی ممکن است به علت مشکل خود سایت یا تنظیمات دستگاه ایجاد شود. بنابراین قبل از تغییر تنظیمات پیچیده، بهتر است چند مورد ساده را بررسی کنید.

اگر یک سایت روی کامپیوتر باز می‌شود اما روی گوشی خطای احراز SSL دارد، این موارد را بررسی کنید:

1. تاریخ و ساعت گوشی روی حالت خودکار باشد.
2. مرورگر را به آخرین نسخه به‌روزرسانی کنید.
3. سایت را با یک مرورگر دیگر امتحان کنید.
4. اتصال Wi-Fi را با اینترنت موبایل یا برعکس تست کنید.
5. در صورت وجود VPN یا نرم‌افزار امنیتی، موقتا آن را بررسی کنید.

تنظیم نبودن ساعت دستگاه حتی می‌تواند باعث شود مرورگر در تشخیص معتبر یا منقضی بودن گواهی SSL دچار مشکل شود. همچنین مشکلات شبکه، مرورگر و نرم‌افزارهای امنیتی از عوامل شناخته‌شده خطاهای اتصال‌اند.

نحوه رفع خطای SSL در سایت چگونه است؟

رفع خطای احراز SSL بهتر است از ساده‌ترین بررسی‌ها شروع شود و مرحله‌به‌مرحله جلو برود. پیش از نصب مجدد گواهی یا تغییر تنظیمات سرور، ابتدا مشخص کنید مشکل احراز هویت SSL دقیقا از کدام بخش است. در بیشتر موارد، بررسی وضعیت گواهی، دامنه و تنظیمات HTTPS می‌تواند مسیر عیب‌یابی را مشخص کند:

گام اول: بررسی گواهی

اولین قدم، بررسی وضعیت گواهی SSL است. گواهی باید معتبر باشد، برای دامنه درست صادر شده باشد و تاریخ اعتبار آن به پایان نرسیده باشد.

برای بررسی، سایت را با https:// باز کنید و روی آیکون قفل کنار آدرس کلیک کنید. در مرورگرهای مختلف ممکن است مسیر مشاهده جزئیات گواهی کمی متفاوت باشد. موارد زیر را بررسی کنید:

1. تاریخ انقضا: گواهی نباید منقضی شده باشد.
2. نام دامنه: دامنه سایت باید با نام موجود در گواهی مطابقت داشته باشد.
3. صادرکننده گواهی: گواهی باید توسط یک مرجع صدور معتبر صادر شده باشد.
4. زنجیره گواهی: گواهی‌های میانی باید به‌درستی روی سرور نصب شده باشند.

نکته: اگر سایت روی example.com بدون خطا باز می‌شود اما روی www.example.com خطای SSL دارد، احتمال دارد نام www در گواهی پوشش داده نشده باشد.

گام دوم: بررسی تنظیمات سرور

اگر گواهی معتبر است اما خطا همچنان وجود دارد، سراغ تنظیمات و کانفیگ سرور بروید. در این مرحله باید بررسی شود که وب‌سرور، گواهی و کلید خصوصی را درست می‌خواند.

محل تنظیمات بسته به نوع سرور متفاوت است. برای نمونه، در وب‌سرورهای Apache یا Nginx باید تنظیمات مربوط به HTTPS و مسیر فایل‌های گواهی بررسی شود.

موارد مهم عبارت‌اند از:

• فعال بودن HTTPS روی پورت ۴۴۳
• درست بودن مسیر گواهی و کلید خصوصی
• نصب کامل زنجیره گواهی
• نبودن تناقض میان چند گواهی روی یک دامنه
• درست بودن تنظیمات Virtual Host یا Server Block

بعد از هر تغییر، پیکربندی سرور را بررسی و سرویس مربوطه را ری‌استارت کنید.

گام سوم: بررسی TLS

در مرحله بعد، نسخه TLS و تنظیمات رمزنگاری سرور را بررسی کنید. مرورگرهای جدید از پروتکل‌های قدیمی TLS پشتیبانی نمی‌کنند و استفاده از تنظیمات قدیمی می‌تواند باعث خطاهای اتصال شود.

بهتر است سرور حداقل از TLS 1.2 پشتیبانی کند و در صورت امکان TLS 1.3 نیز فعال باشد. همچنین Cipher Suiteهای مورد استفاده باید با کلاینت‌های امروزی سازگار باشند.

اگر پس از تغییر تنظیمات پروتکل TLS خطا ایجاد شده، تنظیمات اخیر را بررسی کنید؛ گاهی فعال یا غیرفعال کردن یک نسخه یا Cipher نامناسب باعث شکست اتصال HTTPS می‌شود.

گام چهارم: نصب مجدد گواهی

اگر سه مرحله قبل مشکل را مشخص نکرد، نصب مجدد SSL Certificate می‌تواند راه‌حل مناسبی باشد. ابتدا گواهی جدید یا فایل‌های صحیح گواهی را از ارائه‌دهنده دریافت کنید و سپس آن‌ها را روی سرور نصب کنید.

ترتیب کار معمولا چنین است:

1. گواهی جدید را دریافت کنید.
2. فایل Certificate و Private Key را بررسی کنید.
3. گواهی‌های میانی را در صورت نیاز نصب کنید.
4. تنظیمات HTTPS سرور را به‌روزرسانی کنید.
5. سرویس وب‌سرور را Reload یا Restart کنید.
6. سایت را در چند مرورگر و دستگاه بررسی کنید.

در آخر نیز فقط باز شدن صفحه را بررسی نکنید؛ چند URL داخلی سایت، نسخه www و بدون www و مسیرهای مهم را هم تست کنید تا مطمئن شوید خطای SSL در بخش دیگری از سایت باقی نمانده است.

نحوه رفع خطای SSL در مرورگر و اندروید

اگر مشکل از خود سایت نباشد، چند تنظیم ساده در مرورگر یا گوشی می‌تواند علت خطای SSL را مشخص یا برطرف کند. مراحل زیر را به‌ترتیب انجام دهید:

گام اول: رفع خطا در کروم

اگر سایت در گوگل کروم باز نمی‌شود، ابتدا صفحه را با Ctrl + F5 دوباره بارگذاری کنید. سپس:

1. سایت را در حالت Incognito باز کنید.
2. افزونه‌های مرورگر را موقتا غیرفعال کنید.
3. Chrome را به آخرین نسخه به‌روزرسانی کنید.
4. سایت را با یک مرورگر دیگر امتحان کنید.

اگر سایت در مرورگر دیگر بدون خطا باز شد، احتمال دارد مشکل از کش، افزونه یا تنظیمات کروم باشد.

گام دوم: رفع خطا در اندروید

در صورت نمایش خطای SSL در اندروید، ابتدا سایت را با اینترنت دیگری امتحان کنید؛ مثلا اگر از Wi-Fi استفاده می‌کنید، اینترنت موبایل را تست کنید.

همچنین این موارد را انجام دهید:

• مرورگر را به‌روزرسانی کنید.
• VPN یا برنامه‌های امنیتی را موقتا بررسی کنید.
• سایت را با مرورگر دیگری باز کنید.
• گوشی را یک‌بار ری‌استارت کنید.

اگر سایت روی دستگاه‌های دیگر هم خطا دارد، احتمالا مشکل از خود سایت یا سرور است، نه گوشی!

گام سوم: بررسی تاریخ و ساعت

تاریخ و ساعت نادرست گوشی یا کامپیوتر می‌تواند باعث شود مرورگر اعتبار گواهی SSL را اشتباه تشخیص دهد. تنظیمات تاریخ و ساعت (Date & Time) را باز کنید و گزینه تنظیم خودکار زمان و منطقه زمانی را فعال کنید.

بعد از اصلاح ساعت، مرورگر را ببندید و سایت را دوباره باز کنید.

گام چهارم: پاک کردن کش مرورگر

گاهی اطلاعات قدیمی ذخیره‌شده در مرورگر باعث ادامه پیدا کردن خطای SSL می‌شود. کش مرورگر را پاک کنید و دوباره سایت را امتحان کنید.

در گوگل کروم می‌توانید از بخش Settings > Privacy and security > Delete browsing data، داده‌های کش‌شده را حذف کنید.

نکته: اگر بعد از انجام این مراحل، سایت همچنان در چند دستگاه و مرورگر مختلف خطای SSL نشان می‌دهد، احتمال مشکل در گواهی، تنظیمات سرور یا TLS بیشتر است و باید سمت سرور بررسی شود.

خطای SSL را جدی بگیرید!

رفع نکردن خطای SSL می‌تواند باعث هشدار امنیتی، کاهش اعتماد کاربران و حتی از دست رفتن بخشی از بازدید سایت شود. با شناسایی درست علت و رفع آن، هم دسترسی کاربران به سایت بهتر می‌شود و هم اعتماد آن‌ها به امنیت وب‌سایت حفظ خواهد شد.

پارس هاست به‌عنوان نماینده رسمی Certum لهستان، انواع SSL معتبر را با پشتیبانی تخصصی ارائه می‌دهد. اگر برای تامین امنیت سایت به گواهی SSL نیاز دارید، می‌توانید گواهی مناسب کسب‌وکارتان را از پارس هاست تهیه کنید.

سوالات متداول

۱. خطای احراز SSL چیست؟

خطای احراز SSL زمانی رخ می‌دهد که مرورگر نتواند اعتبار گواهی SSL یا هویت سایت را تایید کند. انقضای گواهی، ناهماهنگی دامنه و گواهی یا تنظیمات نادرست سرور از علت‌های رایج آن هستند.

۲. چگونه خطای SSL را رفع کنیم؟

ابتدا تاریخ و ساعت دستگاه، اعتبار گواهی، تنظیمات HTTPS و اتصال اینترنت را بررسی کنید. اگر مشکل در همه دستگاه‌ها وجود دارد، تنظیمات SSL و TLS سرور باید بررسی شود.

۳. چگونه خطای SSL در اندروید را رفع کنیم؟

تاریخ و ساعت را روی حالت خودکار قرار دهید، مرورگر را به‌روزرسانی و سایت را با اینترنت یا مرورگر دیگری امتحان کنید. در صورت ادامه مشکل، VPN و برنامه‌های امنیتی دستگاه را نیز بررسی کنید.

۴. چرا با ارور SSL مواجه می‌شوم؟

ارور SSL می‌تواند به علت منقضی یا نامعتبر بودن گواهی، ناهماهنگی دامنه و گواهی، مشکلات TLS، تنظیمات سرور یا شبکه ایجاد شود.

۵. چگونه بفهمم مشکل SSL از سایت است یا دستگاه من؟

سایت را با یک دستگاه، مرورگر یا اینترنت دیگر باز کنید. اگر خطا فقط روی دستگاه شما دیده شود، مشکل احتمالا از تنظیمات دستگاه یا مرورگر است؛ در غیر این صورت، سرور یا گواهی سایت را بررسی کنید.