هویز دامنه یا Whois یک پایگاه‌داده جهانی است که اطلاعات مالک سایت، شرکت ثبت‌کننده و تاریخ دقیق ثبت و انقضای یک آدرس اینترنتی را نشان می‌دهد. این ابزار برای اعتبارسنجی فروشگاه‌های آنلاین پیش از خرید، پیدا کردن اطلاعات تماس جهت خرید دامنه‌های ثبت‌شده، رصد زمان آزاد شدن سایت‌های رقبا و جلوگیری از فراموشی تمدید دامنه و افت سئو کاربرد دارد. اگر می‌خواهید بدانید هویز دامنه چیست و چه کاربردهایی دارد تا آخر این نوشته از مجله پارس هاست با ما همراه باشید.

هویز دامنه چیست؟

هویز دامنه یا WHOIS در واقع نوعی پروتکل اینترنتی و سیستم پایگاه داده توزیع‌شده میان ثبت‌کننده‌ها است که مشخص می‌کند دقیقا چه کسی مسئول یک آدرس اینترنتی خاص است. این سیستم برای حفظ ثبات اینترنت و مبارزه با جرایم کاربرد دارد و جزئیات بسیار مهمی را در دو مدل ذخیره‌سازی ضخیم و نازک نمایش می‌دهد. از جزئیاتی که هویز به ما نشان می‌دهد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پایگاه داده اطلاعات مالک و راه‌های تماس با او را نشان می‌دهد.
• زمان دقیق تاریخ ایجاد و انقضای دامنه به‌طور کامل مشخص می‌شود.
• اطلاعات فنی سایت و نیم سرورها به‌راحتی قابل بررسی هستند.
• نام شرکت ثبت‌کننده دامنه در اختیار جستجوگر قرار می‌گیرد.

البته شایان ذکر است امروزه برای رفع نگرانی‌های حریم خصوصی خدمات مخفی‌سازی این داده‌ها ارائه می‌شود و از ژانویه ۲۰۲۵ نیز پروتکل مدرن‌تر و امن‌تر RDAP به عنوان جایگزین این سیستم معرفی شده است. 

اگر می‌خواهید با دامنه و جزئیات فنی آن بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد ما این است که مطلب «دامنه چیست» را مطالعه بفرمایید.

آموزش تصویری استعلام اطلاعات هویز دامنه

در این بخش آموزش استعلام اطلاعات هویز برای دامنه‌های ملی و بین‌المللی را به‌صورت تصویری بررسی می‌کنیم. 

نحوه هویز گرفتن دامنه‌های بین‌المللی

برای دریافت اطلاعات دامنه‌های بین‌المللی (مانند پسوندهای .com یا .net) ساده‌ترین روش استفاده از ابزارهای آنلاین است که به‌صورت خودکار به سرور مربوطه متصل می‌شوند. مراحل انجام هویز گرفتن دامنه بین المللی به شرح زیر است:

• ابتدا یک مرورگر باز کنید و وارد سایت یکی از ابزارهای معتبر هویز مانند whois.com شوید.
• نام کامل دامنه مدنظر خود را بدون پیشوند اینترنتی در کادر جستجو وارد کنید.
• روی دکمه جستجو کلیک کنید تا درخواست شما به سرور ارسال شود.

• در صفحه بعد باید روی دامنه مد نظر و دکمه Whois کلیک کنید.

• در نهایت صفحه نتایج اطلاعات ثبت‌کننده و تاریخ‌های کلیدی را نمایش می‌دهد. اطلاعات خروجی سایت هویز دامنه به صورت تصویر زیر است:

اگر قصد دارید فعالیت خود را در سطح جهانی گسترش دهید و اعتبار بین‌المللی کسب کنید، هم‌اکنون از بخش خرید دامنه دات کام از خدمات تخصصی پارس هاست بهره‌مند شوید.

نحوه استعلام هویز دامنه ir از سایت ایرنیک

مرجع اصلی ثبت و استعلام دامنه‌های ملی وب‌سایت ایرنیک است که اطلاعات سرور رسمی را در اختیار شما می‌گذارد. مراحل استعلام و هویز دامنه ir به این ترتیب است:

• ابتدا به وب‌سایت رسمی استعلام هویز ایرنیک به آدرس https://whois.nic.ir/Query_Whois_Server وارد شوید.
• نام دامنه ملی مورد نظر خود را در قسمت ورودی داده بنویسید.

• روی دکمه استعلام کلیک کنید تا درخواست به سرور ارسال شود.
• صفحه نتایج هویز دامنه آی آر وضعیت دامنه و تاریخ ثبت را به شما نشان خواهد داد.

برای راه‌اندازی کسب‌وکار اینترنتی و ثبت نام انحصاری برند خود با کمترین هزینه، پیشنهاد می‌کنیم همین حالا برای خرید دامنه ir از طریق خدمات تخصصی پارس هاست اقدام کنید.

تاریخچه شکل گیری پایگاه داده whois دامین

تاریخچه شکل‌گیری پایگاه داده هویز مسیر تحول اینترنت از یک شبکه کوچک دانشگاهی به دنیای گسترده امروزی را نشان می‌دهد. این سیستم از یک فایل متنی ساده در دهه هفتاد میلادی به ساختاری پیچیده و جهانی برای مدیریت اطلاعات دامنه‌ها تبدیل شده است که جدول زیر تحولات آن را نشان می‌دهد:

با همه این تغییرات و پیشرفت‌ها جالب است بدانید که امروزه سیستم‌های مدرن برای حفظ امنیت و ارائه داده‌های استاندارد در حال کوچ به سمت پروتکل‌های پیشرفته‌تر هستند.

اهمیت هویز گرفتن دامنه چیست؟

استعلام مالک دامنه یا هویز دامنه ستون فقرات شفافیت، امنیت و پاسخگویی در دنیای وب است که برای طیف وسیعی از کاربران، از کارشناسان فنی تا مجریان قانون کاربرد دارد. اهمی این پروتکل را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

• ایجاد شفافیت و اعتمادسازی برای کاربران پیش از خرید یا تعامل با یک وب‌سایت
• حفظ ثبات فنی اینترنت از طریق ارتباط سریع با مالکان برای رفع اختلالات شبکه
• ردیابی کلاهبرداران اینترنتی و مبارزه با جرایم سایبری توسط مجریان قانون
• جلوگیری از نقض حق‌تکثیر و محافظت از نام‌های تجاری توسط صاحبان برندها
• تسهیل مذاکرات تجاری برای خرید و فروش دامنه‌های ارزشمند در بازار ثانویه
• ارائه مدارک مستند برای حل‌وفصل اختلافات حقوقی بر سر مالکیت دامنه

اهمیت این پایگاه‌داده تا جایی است که نهاد ناظر بر اینترنت (ICANN) در بیانیه رسمی خود بر حفظ و دسترسی عمومی به آن تاکید کرده است:

“ICANN additionally commits to enforcing its existing policy relating to WHOIS, subject to applicable laws. Such existing policy requires that ICANN implement measures to maintain timely, unrestricted and public access to accurate and complete WHOIS information, including registrant, technical, billing, and administrative contact information. One year from the effective date of this document and then no less frequently than every three years thereafter, ICANN will organize a review of WHOIS policy and its implementation to assess the extent to which WHOIS policy is effective and its implementation meets the legitimate needs of law enforcement and promotes consumer trust.” «این نهاد ناظر یا ICANN متعهد می‌شود که سیاست‌های فعلی خود در رابطه با WHOIS را، منوط به قوانین قابل‌اجرا، اعمال کند. این سیاست‌ها ایجاب می‌کنند که ICANN اقداماتی را برای حفظ دسترسی به‌موقع، نامحدود و عمومی به اطلاعات دقیق و کامل WHOIS، از جمله مشخصات مالک، اطلاعات فنی، صورت‌حساب و اطلاعات تماس اداری، پیاده‌سازی کند. یک سال پس از تاریخ اجرای این سند و پس از آن حداقل هر سه سال یک‌بار، ICANN سازوکاری برای بازنگری در سیاست‌های WHOIS و نحوه اجرای آن‌ها ترتیب خواهد داد تا میزان اثربخشی این سیاست‌ها، برآورده شدن نیازهای مشروع مجریان قانون و همچنین تأثیر آن در ارتقای سطح اعتماد مصرف‌کنندگان را به‌طور دقیق ارزیابی کند.» منبع: ICANN

سایت whois دقیقا چه اطلاعاتی را به ما نشان می دهد؟

جستجوی هویز اطلاعات کلیدی و ساختاریافته‌ای درباره شرکت ثبت‌کننده، زیرساخت فنی و تاریخچه یک دامنه یا آدرس IP را به شما نشان می‌دهد. این داده‌ها برای انواع پسوند دامنه به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند که در جدول زیر به صورت کامل مشخص شده‌اند.

با وجود گستردگی این پایگاه‌داده برای بررسی اطلاعات دامنه، نباید از ابزار هویز انتظار دریافت برخی از اطلاعات زیر را داشته باشیم:

• به دلیل قوانین حریم خصوصی اطلاعات تماس شخصی مالک اغلب پنهان شده یا با داده‌های یک سرویس‌دهنده واسط جایگزین می‌شود.
• هر پسوند دامنه ممکن است اطلاعات متفاوتی را ارائه دهد یا برخی فیلدها را کاملا خالی برگرداند.
• پروتکل قدیمی هویز اطلاعات را به صورت متن ساده برمی‌گرداند که پردازش خودکار آن را برای ماشین‌ها دشوار می‌کند.

چگونه اطلاعات هویز دامنه خود را تغییر دهیم؟

تغییر اطلاعات هویز به پسوند آدرس اینترنتی شما بستگی دارد. روند انجام این کار برای پسوندهای جهانی با پسوند ملی ایران کاملا متفاوت است که در ادامه هر دو روش را بررسی می‌کنیم.

تغییر اطلاعات دامنه‌های بین‌المللی در پنل کاربری

طبق قوانین نهاد ICANN، تنها ثبت‌کننده دامنه (Registrar) شما می‌تواند اطلاعات هویز را به‌روزرسانی کند و این کار فقط باید از طریق پنل کاربری همان شرکت انجام شود. مراحل کلی به این صورت است:

• وارد حساب کاربری خود در وب‌سایت ثبت‌کننده دامنه یا همان رجیسترار دامنه شوید.
• به بخش مدیریت دامنه بروید و دامنه مورد نظر را انتخاب کنید.
• گزینه‌هایی با عنوان Contact Information یا WHOIS Information را پیدا کنید.
• اطلاعات تماس مورد نظر (مالک، مدیریت، فنی و صورت‌حساب) را ویرایش کنید.
• تغییرات را ذخیره کنید. در صورت تغییر نام، سازمان یا آدرس ایمیل مالک، معمولا فرآیند تأیید ایمیلی آغاز می‌شود.

نکته مهم: تغییر مشخصات دامنه‌های بین‌المللی مستلزم تایید ایمیلی ۱۵ روزه و اعمال قفل انتقال ۶۰ روزه است و امکان مخفی‌سازی این داده‌ها با سرویس حریم خصوصی وجود دارد.

تغییر اطلاعات هویز دامنه‌های ملی در ایرنیک

برای دامنه‌های با پسوند .ir، مرجع اصلی ثبت و مدیریت اطلاعات، سازمان ایرنیک (IRNIC) است و تمام تغییرات منحصرا از طریق پنل کاربری در وب‌سایت nic.ir انجام می‌شود.

مراحل تغییر اطلاعات به این شرح است:

• وارد حساب کاربری خود در وب‌سایت ایرنیک شوید.
• به بخش دامنه‌های من (My Domains) بروید و دامنه مورد نظر را انتخاب کنید.
• برای تغییر مالک، گزینه مربوط به تنظیم مالک (set holder) را انتخاب کنید.
• در صورت نیاز به انتقال دامنه به شخص دیگر، از بخش انتقال دامنه اقدام کنید و کد رمز (PIN) دریافت شده را در اختیار مالک جدید قرار دهید.
• برای تأیید نهایی، ایرنیک از شما مدارک هویتی (کارت ملی برای اشخاص حقیقی یا روزنامه رسمی برای شرکت‌ها) درخواست می‌کند که باید ارسال شوند.

نکته مهم: در دامنه‌های ملی نیز احراز هویت دوطرفه با ارائه مدارک، پرداخت هزینه قانونی و تنظیم سرورهای نام کاملا پاسخگو در پنل ایرنیک الزامی است.

بررسی انواع کدهای وضعیت دامنه در هویز

کد‌های وضعیت دامنه اطلاعات مهمی درباره وضعیت فعلی ثبت و قفل‌های امنیتی سایت ارائه می‌دهند که به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند.

کد‌های وضعیت سرور در هویز دامنه

این کد‌ها مستقیما توسط شرکت ثبت‌کننده اصلی اعمال می‌شوند و قدرت بازدارندگی بالایی دارند.

• وضعیت serverDeleteProhibited از حذف شدن دائمی دامنه جلوگیری می‌کند.
• وضعیت serverTransferProhibited مانع انتقال دامنه به یک شرکت دیگر می‌شود.
• وضعیت serverUpdateProhibited جلوی تغییر اطلاعات تماس یا سرور‌های نام را می‌گیرد.
• وضعیت serverHold سایت را در شبکه اینترنت به‌طور کامل غیرفعال می‌کند.
• وضعیت serverRenewProhibited مانع تمدید شدن زمان قرارداد دامنه می‌شود.

کد‌های وضعیت مشتری در هویز دامنه

این کد‌ها توسط شرکت میزبان فعلی شما برای مدیریت و تامین امنیت سایت تنظیم می‌شوند.

• وضعیت clientTransferProhibited رایج‌ترین قفل برای جلوگیری از انتقال ناخواسته است.
• وضعیت clientUpdateProhibited از تغییر اطلاعات فنی و مشخصات تماس جلوگیری می‌کند.
• وضعیت clientDeleteProhibited جلوی پاک شدن تصادفی یا غیرمجاز دامنه را می‌گیرد.
• وضعیت clientHold به دلیل عدم پرداخت هزینه باعث غیرفعال شدن سایت می‌شود.
• وضعیت clientRenewProhibited در موارد خاص مانع تمدید زمان دامنه می‌شود.

آیا امکان مخفی کردن اطلاعات هویز دامین وجود دارد؟

بله، امکان مخفی کردن اطلاعات شخصی در هویز دامنه وجود دارد. این کار معمولا از طریق سرویس‌های حفاظت از حریم خصوصی یا پروکسی انجام می‌شود که اطلاعات تماس واقعی شما را با اطلاعات یک سرویس‌دهنده واسط جایگزین می‌کنند.

تاثیر قوانین حریم خصوصی بر محدودیت‌های هویز

قوانین حریم خصوصی، به ویژه مقررات عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیه اروپا، تأثیر عمیقی بر دسترسی به اطلاعات هویز داشته و آن را به شدت محدود کرده‌اند.

• محرمانه‌سازی پیش‌فرض اطلاعات – از زمان اجرای GDPR در سال ۲۰۱۸، بسیاری از ثبت‌کننده‌ها اطلاعات شخصی مانند نام، آدرس و شماره تلفن مالک را به‌طور پیش‌فرض از دید عموم پنهان می‌کنند.
• ایجاد سیستم دسترسی سطح‌بندی‌شده – به جای دسترسی عمومی و بدون محدودیت، سیستم‌های جدیدی ایجاد شده‌اند که در آن نهادهای مجاز مانند مجریان قانون و دارندگان حقوق مالکیت فکری می‌توانند با ارائه دلیل موجه به اطلاعات کامل دسترسی پیدا کنند.

پایگاه داده Whois چیست و جستجوی Thin و Thick چه تفاوتی دارند؟

پایگاه داده whois دامنه یک دایرکتوری عمومی است که اطلاعات ثبت‌کنندگان دامنه را ذخیره می‌کند. تفاوت اصلی بین مدل‌های Thin و Thick در این است که مدل نازک فقط اطلاعات اولیه و آدرس سرور ثبت‌کننده را در خود دارد، در حالی که مدل ضخیم تمام اطلاعات کامل تماس را مستقیما در خود ذخیره می‌کند.

تحولات پیش‌رو در مدیریت و استعلام دامنه‌ها

آشنایی با ساختار هویز و نحوه مدیریت اطلاعات آن به شما کمک می‌کند تا دارایی‌های دیجیتال خود را به شکلی ایمن‌تر مدیریت کنید و تسلط کامل‌تری بر چرخه عمر وب‌سایت‌تان داشته باشید. در نهایت در ارتباط با هویز دامنه توجه به نکات نهایی زیر اهمیت زیادی دارد:

• فناوری‌های جدیدی مانند RDAP به‌زودی جایگزین کامل سیستم‌های سنتی خواهند شد تا امنیت، سرعت و ساختار دسترسی به داده‌ها چندین برابر شود.
• توسعه قوانین جهانی حفاظت از داده‌ها باعث می‌شود در آینده دسترسی به اطلاعات مالکان محدودتر، امن‌تر و مبتنی بر استانداردهای ساختاریافته‌تری انجام شود.

اگر می‌خواهید کسب‌وکار آنلاین خود را با یک نام انحصاری و معتبر آغاز کنید یا به دنبال مدیریت حرفه‌ای دارایی‌های دیجیتال خود هستید، همین حالا می‌توانید برای ثبت دامنه، انتقال و مدیریت انواع دامنه ملی و بین‌المللی با بهترین قیمت و پشتیبانی اختصاصی از سرویس‌های تخصصی و خدمات خرید دامنه ارزان پارس‌ هاست استفاده کنید.

سوالات متداول

۱. هویز (Whois) دامنه چیست؟

یک پایگاه‌داده توزیع‌شده است که مشخصات مالک، تاریخ ثبت و وضعیت فنی یک آدرس اینترنتی را نمایش می‌دهد.

۲. کاربردهای هویز دامنه چیست؟

اعتبارسنجی سایت‌ها پیش از خرید، ردیابی دامنه‌های منقضی‌شده برای خرید، و حل اختلافات حقوقی مالکیت از مهم‌ترین کاربردهای آن است.

۳. آیا امکان مخفی کردن اطلاعات شخصی در هویز وجود دارد؟

بله، با فعال‌سازی سرویس‌های حفاظت از حریم خصوصی یا اعمال قوانین GDPR، اطلاعات تماس شما از دید عموم پنهان می‌شود.

۴. تفاوت جستجوی Thin و Thick چیست؟

در مدل Thin اطلاعات کامل در سرور ثبت‌کننده نگهداری می‌شود؛ اما در مدل Thick تمامی اطلاعات مستقیما در سرور ثبت‌کننده اصلی ذخیره است.

۵. چگونه می‌توانم اطلاعات هویز دامنه را تغییر دهم؟

برای دامنه‌های بین‌المللی از طریق پنل کاربری ثبت‌کننده و برای دامنه‌های ملی از طریق سامانه رسمی ایرنیک اقدام می‌شود.