فضای ابری سرویسی آنلاین برای ذخیره، مدیریت و دسترسی به اطلاعات و منابع از طریق اینترنت است. تا همین چند سال پیش اگر هارد لپ‌تاپ می‌سوخت یا فلش‌مموری گم می‌شد و دست‌مان به هیچ‌جا بند نبود. کلی فایل، عکس و اطلاعات مهم در یک ثانیه دود می‌شد و می‌رفت هوا! اما امروز داستان کلا فرق کرده است! مفاهیمی مثل فضای ابری آمدند تا دیگر نگران سوختن هارد یا پر شدن حافظه گوشی نباشیم.

اگر برایتان سوال است که cloud storage یا همان فضای ابری چیست، چطور کار می‌کند و چرا این روزها همه از انتقال اطلاعات به ابر صحبت می‌کنند، جای درستی آمده‌اید. در این راهنمای جامع از بلاگ پارس هاست، صفر تا صد فضای ذخیره ابری را به زبان ساده و کاربردی بررسی می‌کنیم.

فضای ابری چیست و چطور کار می‌کند؟

در ساده‌ترین تعریف، فضای ابری محیطی برای ذخیره اطلاعات یا استفاده از منابع پردازشی است که به‌جای قرار گرفتن روی کامپیوتر یا سرور شخصی شما، روی زیرساخت‌های یک ارایه‌دهنده ابری قرار دارد. شما از طریق اینترنت به این منابع دسترسی پیدا می‌کنید.

پس وقتی یک فایل را در Cloud Storage ذخیره می‌کنید، فایل فقط روی لپ‌تاپ شما نیست؛ اطلاعات روی زیرساخت یک دیتاسنتر قرار می‌گیرد و سرویس ابری امکان دسترسی، مدیریت، اشتراک‌گذاری و گاهی هم پشتیبان‌گیری از آن را فراهم می‌کند.

البته فضای ابری فقط به فایل و عکس محدود نمی‌شود. سرور، پردازنده، حافظه، شبکه، پایگاه داده و حتی نرم‌افزار هم می‌توانند در بستر ابری قرار بگیرند. اینجاست که مفهوم رایانش ابری یا Cloud Computing وارد ماجرا می‌شود.

مثال: فرض کنید ۵۰ گیگابایت عکس، ویدیو و سند روی لپ‌تاپ خود دارید. اگر هارد لپ‌تاپ خراب شود، دسترسی به این فایل‌ها هم ممکن است از بین برود. اما وقتی یک نسخه از اطلاعات را در فضای ذخیره ابری قرار می‌دهید، فایل‌ها به یک سیستم ذخیره‌سازی آنلاین منتقل می‌شوند.

البته فضای ابری جایگزین کامل پشتیبان‌گیری نیست. یک کاربر حرفه‌ای معمولا برای اطلاعات مهم، چند نسخه پشتیبان در محل‌های متفاوت نگه می‌دارد. Cloud Storage معمولا برای اطلاعاتی مثل موارد زیر کاربرد دارد:

• عکس و ویدیو
• فایل‌های کاری و اداری
• اسناد و فایل‌های پروژه
• نسخه پشتیبان سایت
• آرشیو اطلاعات
• فایل‌های رسانه‌ای
• داده‌های نرم‌افزارها
• اطلاعات حجیم سازمانی

در سرویس‌های حرفه‌ای، فضای ذخیره ابری فقط یک پوشه آنلاین نیست. ساختار ذخیره‌سازی، سطح دسترسی، امنیت، مدیریت کاربران، مقیاس‌پذیری و نحوه انتقال اطلاعات هم اهمیت پیدا می‌کند.

کاربردهای اصلی فضای ابری چیست؟

کاربرد فضای ابری به ذخیره فایل محدود نیست. کسب‌وکارهای کوچک، فروشگاه‌های اینترنتی، شرکت‌های نرم‌افزاری و سازمان‌های بزرگ هرکدام به شکل متفاوتی از سرویس‌های ابری استفاده می‌کنند:

۱. ذخیره و اشتراک فایل

ساده‌ترین کاربرد فضای ابری، نگهداری فایل و دسترسی به آن از دستگاه‌های مختلف است. مثلا یک فایل کاری را در فضای ابری قرار می‌دهید و بعد با لپ‌تاپ، موبایل یا سیستم محل کار به آن دسترسی پیدا می‌کنید.

۲. پشتیبان‌گیری

شرکت‌ها می‌توانند نسخه پشتیبان دیتابیس، فایل‌های سایت و اطلاعات مهم خود را در فضای ابری نگهداری کنند. این مدل برای مقابله با خرابی سخت‌افزار، حذف تصادفی فایل‌ها و بعضی سناریوهای اختلال کاربرد دارد.

۳. اجرای سایت و نرم‌افزار

فضای ابری فقط برای ذخیره فایل نیست. سرورهای ابری منابع پردازشی و شبکه را هم در اختیار سایت‌ها و نرم‌افزارها قرار می‌دهند. در اینجا اصطلاح‌هایی مثل هاست ابری، سرور ابری و VPS را بیشتر می‌بینیم.

۴. مدیریت حجم بالای اطلاعات

فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی میلیون‌ها تصویر محصول دارد. نگهداری این حجم اطلاعات روی یک سرور فیزیکی ممکن است محدودیت‌های مختلفی ایجاد کند. سرویس ابری ظرفیت بیشتری در اختیار کسب‌وکار قرار می‌دهد و امکان افزایش منابع را ساده‌تر می‌کند.

۵. همکاری تیمی

کارمندان یک شرکت می‌توانند فایل‌ها را روی فضای مشترک قرار دهند و با سطح دسترسی مشخص، امکان مشاهده یا ویرایش را برای اعضای تیم فعال کنند. این مدل برای تیم‌های دورکار هم کاربرد زیادی دارد.

مزایای فضای ابری چیست؟

فضای ابری چند مزیت مهم دارد که آن را از روش‌های قدیمی ذخیره و مدیریت اطلاعات جدا می‌کند.

دسترسی از هر مکان

تا زمانی که اینترنت و مجوز دسترسی داشته باشید، اطلاعات ابری فقط به یک دستگاه خاص وابسته نیست.

مقیاس‌پذیری

اگر حجم اطلاعات افزایش پیدا کند، سرویس‌های ابری معمولا امکان افزایش ظرفیت را بدون خرید و نصب یک سرور فیزیکی جدید فراهم می‌کنند.

کاهش نیاز به سخت‌افزار

شرکت برای استفاده از سرویس ابری لازم نیست همه تجهیزات ذخیره‌سازی را در دفتر خود قرار دهد. ارایه‌دهنده سرویس، بخش بزرگی از زیرساخت فیزیکی را مدیریت می‌کند.

انعطاف در مصرف منابع

در سرویس‌های حرفه‌ای، منابع پردازشی و ذخیره‌سازی را بر اساس نیاز انتخاب می‌کنید. بعضی سرویس‌ها نیز مدل پرداخت بر اساس میزان مصرف دارند.

مدیریت متمرکز

مدیریت کاربران، سطح دسترسی، فایل‌ها، منابع سرور و سرویس‌ها از یک پنل انجام می‌شود.

نکته: ابری بودن به‌تنهایی مساوی با امنیت کامل نیست. امنیت به معماری سرویس، تنظیمات دسترسی، رمزنگاری، سیاست‌های پشتیبان‌گیری و نحوه مدیریت حساب‌ها هم بستگی دارد.

تفاوت هاست ابری و معمولی در چیست؟

یکی از سوال‌های رایج کاربران هنگام انتخاب سرویس میزبانی این است که تفاوت هاست ابری و معمولی چیست؟ در هاست معمولی، منابع سایت معمولا به یک سرور یا ساختار مشخص وابسته هستند. نوع سرویس می‌تواند اشتراکی، VPS یا اختصاصی باشد. در هاست ابری، زیرساخت از معماری ابری و مجموعه‌ای از منابع فیزیکی و مجازی استفاده می‌کند. این معماری انعطاف بیشتری برای افزایش منابع و مدیریت بار سایت دارد.

مثال: فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی در بیشتر روزهای ماه ۲ گیگابایت RAM مصرف می‌کند، اما هنگام کمپین فروش مصرف آن به ۶ گیگابایت می‌رسد. در یک زیرساخت ابری، افزایش منابع و مدیریت این فشار معمولا ساده‌تر است.

در مقابل، یک سرویس معمولی ممکن است منابع ثابت‌تری داشته باشد و هنگام افزایش بار، سایت زودتر با محدودیت روبه‌رو شود. البته هر هاستی که اسم Cloud روی آن قرار می‌گیرد، لزوما معماری یکسانی ندارد. هنگام خرید هاست ابری باید نوع زیرساخت، منابع، SLA، محل دیتاسنتر، نوع ذخیره‌سازی و سیاست پشتیبان‌گیری را بررسی کنید.

خرید هاست ابری برای چه سایت‌هایی مناسب است؟

خرید هاست ابری بیشتر برای سایت‌هایی معنا پیدا می‌کند که پایداری، انعطاف منابع و امکان رشد برای آن‌ها اهمیت دارد. برای یک وبلاگ کوچک با چند هزار بازدید در ماه، هاست اشتراکی مناسب ممکن است کاملا جواب بدهد. اما یک فروشگاه اینترنتی با کمپین‌های فروش، یک سامانه رزرو یا یک سایت پرترافیک شرایط متفاوتی دارد.

برای آگاهی بیشتر و انتخاب مطمئن‌تر، بهتر است بدانید هاست اشتراکی چیست؛ پس پیشنهاد می‌کنیم به این مقاله هم سری بزنید. هنگام خرید هاست ابری این موارد را بررسی کنید:

• مقدار CPU و RAM
• نوع فضای ذخیره‌سازی
• محل دیتاسنتر
• پهنای باند
• محدودیت ترافیک
• امکان ارتقای منابع
• پشتیبان‌گیری
• سطح دسترسی
• سیستم‌ عامل
• نوع کنترل پنل
• پشتیبانی فنی

فقط به عدد RAM نگاه نکنید. دو سرویس با ۸ گیگابایت RAM ممکن است به‌دلیل تفاوت CPU، نوع دیسک، شبکه و معماری زیرساخت، عملکرد یکسانی نداشته باشند.

خرید هاست لینوکس ابری

اگر سایت شما با PHP، وردپرس، لاراول یا بسیاری از نرم‌افزارهای متن باز کار می‌کند، خرید هاست لینوکس ابری یکی از گزینه‌های رایج است. لینوکس به‌لطف انعطاف بالا، مصرف منابع مناسب و سازگاری گسترده با نرم‌افزارهای وب، در سرورها کاربرد زیادی دارد.

برای انتخاب هاست لینوکس ابری بهتر است علاوه‌بر منابع سخت‌افزاری، نسخه PHP، وب‌سرور، نوع کنترل پنل، دسترسی SSH و امکان مدیریت Cron Job را هم بررسی کنید. اگر سایت با وردپرس کار می‌کند، امکاناتی مثل کش، بکاپ منظم، منابع اختصاصی و تنظیم مناسب PHP اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برای آگاهی بیشتر مفهوم SSH چیست را هم مطالعه کنید.

خرید سرور مجازی لینوکس ابری

برای پروژه‌هایی که به کنترل بیشتری نیاز دارند، خرید سرور مجازی لینوکس ابری سرویس مناسب‌تری نسبت به هاست اشتراکی است. در VPS لینوکس معمولا کنترل بیشتری روی سیستم‌عامل و سرویس‌ها دارید. مثلا می‌توانید وب‌سرور نصب کنید، تنظیمات شبکه را تغییر دهید، سرویس خاصی اجرا کنید یا محیط اختصاصی توسعه بسازید.

اما این آزادی مسئولیت هم دارد. مدیریت امنیت، بروزرسانی سیستم‌ عامل، تنظیم فایروال و کنترل منابع دیگر فقط وظیفه شرکت هاستینگ نیست. اگر تجربه مدیریت سرور ندارید، سرویس مدیریت‌شده گزینه راحت‌تری است.

آیا فضای ابری امن است؟

امنیت فضای ابری یک پاسخ بله یا خیر ساده ندارد. ارایه‌دهندگان بزرگ معمولا امکانات امنیتی مختلفی مثل رمزنگاری، مدیریت هویت، کنترل دسترسی و ثبت رویدادها را ارایه می‌کنند. اما تنظیمات اشتباه کاربر همچنان می‌تواند خطر ایجاد کند.

مثلا اگر یک Bucket یا پوشه ابری بدون محدودیت دسترسی عمومی باشد، اطلاعات حساس ممکن است در معرض دسترسی افراد غیرمجاز قرار بگیرد. برای امنیت بهتر، این موارد را جدی بگیرید:

• رمز عبور قوی
• احراز هویت دومرحله‌ای
• محدود کردن دسترسی کاربران
• استفاده از دسترسی حداقلی
• پشتیبان‌گیری مستقل
• بررسی لاگ‌ها
• رمزنگاری اطلاعات حساس
• حذف حساب‌های بلااستفاده

برای افزایش امنیت ارتباط کاربران با سایت و سرویس ابری، می‌توانید از پارس‌هاست اقدام به خرید گواهینامه SSL کنید و ارتباطات را با HTTPS رمزنگاری کنید. امنیت فقط وظیفه شرکت ارایه‌دهنده نیست. بخشی از امنیت به معماری سرویس و بخشی هم به نحوه استفاده شما برمی‌گردد.

فضای ابری آنلاین چه تفاوتی با هارد اکسترنال دارد؟

هارد اکسترنال یک وسیله فیزیکی است که اطلاعات را روی خودش نگه می‌دارد. فضای ابری به زیرساخت آنلاین متکی است. اگر هارد اکسترنال را همراه خود داشته باشید، برای دسترسی به فایل‌ها معمولا به همان دستگاه نیاز دارید. فضای ابری چنین محدودیتی ندارد و از طریق اینترنت به فایل‌ها دسترسی پیدا می‌کنید.

از طرف دیگر، هارد اکسترنال هزینه خرید اولیه دارد و بعد از آن معمولا هزینه ماهانه ندارید. فضای ابری معمولا هزینه اشتراک یا مصرف دارد. برای اطلاعات بسیار مهم، ترکیب این دو روش انتخاب عاقلانه‌تری است؛ مثلا یک نسخه روی هارد و یک نسخه در فضای ابری نگه دارید.

چه زمانی خرید فضای ابری منطقی است؟

اگر حجم فایل‌های شما رشد می‌کند، چند دستگاه دارید، با تیم کار می‌کنید یا به نسخه پشتیبان آنلاین نیاز دارید، خرید فضای ابری می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. برای کسب‌وکارها، انتخاب کمی جدی‌تر است. باید مشخص کنید چه مقدار فضا لازم دارید، چه میزان ترافیک مصرف می‌کنید، چه سطحی از دسترسی نیاز دارید و اطلاعات در چه منطقه‌ای قرار می‌گیرد.

برای سایت هم همین موضوع صدق می‌کند. اگر سایت شما فقط یک صفحه معرفی ساده است، یک هاست معمولی ممکن است کافی باشد. اگر با افزایش ناگهانی بازدید، فروش یا مصرف منابع روبه‌رو هستید، هاست ابری ارزش بررسی دارد.

اگر برای نگهداری امن فایل‌ها و تهیه نسخه پشتیبان آنلاین به فضای مطمئن نیاز دارید، می‌توانید خرید هاست بکاپ را در نظر بگیرید و اطلاعات مهم سایت خود را با خیال راحت ذخیره و مدیریت کنید.

فضای ابری چیست و چرا کسب‌وکارها از آن استفاده می‌کنند؟

کوچ به‌سمت فناوری‌های ابری، دیگر به‌نوعی از یک انتخاب به یک ضرورت بدل شده است. چه برای ذخیره عکس‌های شخصی و چه برای مدیریت یک وب‌سایت پرفرکانس، فضای ذخیره ابری امنیت، سرعت و راحتی بی‌نظیری را به شما هدیه می‌دهد. با شناخت نیاز خود و انتخاب یک سرویس‌دهنده معتبر، خیال خود را برای همیشه از بابت حفظ اطلاعات راحت کنید.

سوالات متداول

۱. فضای ابری چیست؟

فضای ابری سرویسی آنلاین برای ذخیره و دسترسی به اطلاعات از طریق اینترنت است.

۲. فضای ابری چه کاربردی دارد؟

برای ذخیره فایل، پشتیبان‌گیری، اشتراک‌گذاری اطلاعات و اجرای سرویس‌های آنلاین استفاده می‌شود.

۳. آیا فضای ابری امن است؟

بله، اما امنیت آن به سرویس‌دهنده و نحوه تنظیم دسترسی‌ها و مدیریت حساب کاربر بستگی دارد.